Còn nhiệ vụcủ chúng ta là phả bóc trầ cái thếgiớ cũvà làm mộ công tác tích
cự đ? hình thành mộ thếgiớ mớ. Tiế trình các sựkiệ càng dành nhiề thờ gian bao
nhiêu cho nhân loạ biế tư duy đ? ý thứ đ?ợ tình trạg củ mình, và cho nhân loạ đng
đu khổđ? đàn kế nhau lạ, - thì thành quảđng chín muồ trong lòng hiệ tạ sẽcòn
ngon ngọ hơ bấ nhiêu.
M. gử R.
1
Croi-xnác, tháng Chín 1843
Tôi lấ làm vui mừg là bạ đ có mộ quyế đ?nh dứ khoát, và sau khi dứ bỏcái
nhìn vọg vềquá khứ bạ đng hư?ng tưtưởg vềphía trư?c, tớ mộ dựđ?nh mớ
95
.
Thếlà đ Pa-ri, tớ cái trườg đ?i họ triế họ già cỗ này, - absit men!
2*
- và tớ cái
thủđ mớ củ thếgiớ mớ! Cái tấ yế ắ phả diễ ra. Bở vậ tôi không nghi ngờrằg sẽcó
thểvượ qua tấ cảnhữg khó khă mà tôi hiể rấ rõ là lớ lắ.
Vảlạ, dầ cho dựđ?nh này có thành hay không, thì trong tấ cảmọ trườg hợ, tôi
cũg vẫ sẽcó mặ tạ Pa-ri cuố tháng này, vì rằg cái không khí ở đy làm cho con
ngư?i trởthành nô lệ và tôi hoàn toàn không thấ có ởnướ Đ?c bấ cứmộ khảnăg
nào cho hoạ đ?ng tựdo.
ỞĐ?c tấ cảđ?u bịtrấ áp bằg bạ lự, ở đ đ đ?n lúc trí óc bịhỗ loạ thự sựrồ, hiệ
thân củ sựngu xuẩ đng ngựtrị còn Xuy-rích thì tuân theo nhữg chỉthịtừBéc-lin gử
tớ. Bở vậ, ngày càng thêm rõ là cầ phả tìm mộ đ?a để tậ hợ mớ cho nhữg cái đ?u
đ?c lậ và thự sựbiế tư duy. Tôi tin tưởg rằg kếhoạh củ chúng ta đp ứg vớ yêu cầ
thự tế vì rằg nhữg yêu cầ thự tếcũg phả tựtìm cho mình sựthỏ mãn hiệ thự. Như
vậ, tôi không hoài nghi vềkế quả chỉcầ chúng ta bắ tay vào việ mộ cách nghiêm
túc mà thôi.
Tôi thiế nghĩlà nhữg khó khă bên trong chưa hẳ đ kém phầ quan trọg so vớ nhữg
khó khă bên ngoài. Mặ dù không có nhữg thắ mắ vềvấ đ? "từđu?", nhưg lạ có
sựhoang mang rấ lớ đ?i vớ vấ đ?: "đ?n đu?". Đó là chư nói tớ sự hỗ loạ chung
trong các quan để củ các nhà cả cách khác nhau mà mỗ ngư?i trong bọ họbuộ phả
tựthú nhậ vớ mình rằg họkhông có mộ ý niệ chính xác vềviệ tư?ng lai sẽphả
nhưthếnào. Trong lúc đ để ưu việ củ khuynh hư?ng mớ chính là ởchỗchúng ta
không cốđán trư?c vềtư?ng lai mộ cách giáo đề, mà chỉmong tìm ra cái thếgiớ mớ
