C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 2 - Trang 685

[

←90

]

1)

"Người ta nói sức lực của nô lệ hao mòn thì chủ nô chịu thiệt, còn sức lực của công nhân tự do hao mòn thì bản thân

công nhân chịu thiệt. Thực ra hao mòn sức lực của công nhân tự do cũng do người chủ của anh ta chịu. Tiền lương

của người làm công nhật, đày tớ, v.v., phải đủ cao để anh ta có thể tiếp tục sản sinh ra giống người làm công nhật, đày

tớ ở mức mà nhu cầu tăng lên, hoặc ổn định, hoặc giảm đi đòi hỏi. Nhưng nếu sự hao mòn sức lực của công nhân tự

do cũng do chủ anh ta chịu thì bình thường dù sao giá của sự hao mòn ấy cũng thấp hơn nhiều so với sự hao mòn sức

lực của người nô lệ. Bình thường bọn chủ vô trách nhiệm hoặc bọn cai lơ là quản lý số tài khoản dùng để phục hồi

hoặc hoàn lại sự hao mòn sức lực của người nô lệ" v.v. (A.Smith, "Wealth of Nations" [A. Xmít, "Sự giàu có của các

dân tộc"], t.8, tr. 134, Mắc-Cu-lốc xuất bản thành 4 tập).