mức độ khổ sở của trẻ bị cô lập sẽ thay đổi tùy theo số lượng bạn
bè tham gia cô lập. Có trường hợp chỉ một số bạn cô lập bé còn các
bạn khác lại không quan tâm hoặc cũng có trường hợp cả lớp
cùng cô lập một bạn. Tình huống nghiêm trọng nhất chính là bị
cả trường cô lập.
Tùy theo mức độ cô lập mà cũng có sự khác biệt. Khi trẻ bị cô lập
đến gần, các bạn khác không nói gì mà tránh đi hoặc coi như
“không khí” thì gọi là “cô lập âm thầm”, nhưng cũng có những
trường hợp công kích thẳng thừng bằng những câu như “Đừng có
lại gần”, “Không thích chơi với mày”, “Còn không biết mình đang
bị ra rìa à”. Xa hơn là nữa là một hình thức tích cực cô lập bằng
cách nói: “Bạn chơi với nó thì bọn tớ không chơi cùng bạn nữa”.
Lại có trường hợp vượt lên trên hình thức cô lập là bắt nạt bạn.
Khi trẻ mắng chửi, sử dụng bạo lực, bắt ép bạn làm những việc
không thích, ngăn cản bạn tham gia các hoạt động bình thường ở
trường thì hình thức này không còn gọi là “cô lập tập thể” nữa mà
đã trở thành “bắt nạt tập thể”. Đây là một dạng của bạo lực học
đường và là vấn đề cực kỳ nghiêm trọng.
Cô lập thường không xuất hiện ở các lớp bé ở cấp một. Ở tuổi này,
các bé vẫn nằm trong sự kiểm soát của bố mẹ và thầy cô, mức độ
kết giao bạn bè cũng chưa thật sự hoàn thiện. Các bé thường khó
chơi lâu và cũng khó có thể liên tục hoặc cố tình xa lánh bạn khác.
Thường thì từ năm lớp 3 trở lên, chuyện cô lập bắt đầu xuất hiện.
Cô lập rõ ràng là một hành động sai trái. Nhưng đây là hiện tượng
có thể xảy ra trong quá trình phát triển thông thường ở trẻ. Điều
này có thể xuất hiện trong quá trình luyện tập giao tiếp, quan hệ
xã hội, khi kỹ năng quan hệ bạn bè chưa đủ thuần thục. Nếu khả
năng đồng cảm của trẻ với người khác còn yếu, nếu trẻ trút lên
đầu người khác những căng thẳng của bản thân và nếu trẻ chưa
học được giới hạn thích hợp về hành vi trong mối quan hệ với
người khác thì có thể sẽ dẫn đến kết quả bị cô lập. Không phải cứ
trở thành người lớn là ai cũng chín chắn, trưởng thành, vì vậy
trong xã hội người lớn cũng xảy ra tình trạng cô lập.
Tóm lại, cô lập là hiện tượng xảy ra khi quan hệ xã hội trở nên
mật thiết hơn. Vì vậy, khi mối quan hệ xã hội của trẻ phức tạp
249
