ĐẠI VIỆT SỬ KÝ TOÀN THƯ - Trang 876

"Trời đất khoan thứ như dương sinh, thảm khắc tựa âm tàn, nguyên khí bao
la mọi chốn. Đế vương nuôi dưỡng bằng lòng nhân, đánh dẹp dùng điều
nghĩa, đức uy trùm khắp phương. Kinh dịch nói: "Cung tên để ra uy trong
thiên hạ". Kinh Thư ghi: "Kẻ vô đạo thì thúc đẩy cho diệt vong, người có
đạo thì giữ gìn cho còn mãi, như thế thì nước mới phồn". Kinh Thư viết:
"Chăm việc võ bị, để yên nước vua". Chu Lễ nói: "Kẻ nào giết người hiền,
hại sinh dân thì phải đánh, kẻ nào cậy hiểm trở, không phục tùng thì phải
chiếm". Câu nói trị đời của thánh hiền xưa nay vẫn là một.
Nước nhà ta tóm thâu bờ cõi, thống trị muôn dân; dù chốn hang hùm ổ rắn
[18a] cũng được nắng soi, ruợu hưởng, đến kẻ mình vẽ sai xâu, đều phải
dâng lễ, nộp châu.
Giặc Bồn Man Cầm Công ở lấn ngoài cõi xa xăm. Thánh tổ ta lượng như
biển cả bao dung, như mùa xuân nuôi dưỡng, cho Tư Ngao

1961

sống sót

trong cỏ tranh: Văn Hoàng ta lòng như núi lớn chứa đầy, như sông sâu chở
nặng, mặc Quỳ Mạnh

1962

nghênh ngang ngoài gò đông.

Thế mà nó dạ muông thú không chịu đổi thay, tính dã man khó bề thuần
hóa. Lừng khừng như loài lợn ốm gầy, điên đảo tựa một phường dối trá. Bỏ
chức phiên thần mà lười dâng lễ cống; mang lòng lừa trời mà làm nhục sử
thần. Mưu việc chẳng lành, làm sao nên được! Tinh ma nhiều cách, dám
dựa kẻ trái mệnh để làm càn, sấm sét ra oai, phải đem quân chính nghĩa mà
hỏi tội. Trước còn ôm đầu chạy trốn, nín thở náu mình; sau lại vẫy đuôi kêu
thương vội vàng nộp đất. Trẫm thương lương dân sống một phương, tha
cho tội ác đáng muôn chết. Đặt quận huyện để trị biên cương; đổi áo xiêm
mà trao quan tước.
Nhưng nó vẫn ngoan ngu như gỗ đá, [18b] uổng phụ lòng tốt của đất trời;
buông lòng tham sâu như khe hang: đảo danh phận lộn ngược giày mũ.
Lộng hành quyền binh, chém giết tứ tung; bán cả ruộng dân, vơ vét tiền
của. Hủy hoại tóc da chỉ vì đắm mê cửa Phật

1963

, theo thói cầm thú đến nỗi

dâm hiếp con dân. Liêu thuộc ra đón sắc mệnh ở ngoài thành thì gối cao
nằm khểnh; quan ải phi báo công văn thắng trận

1964

thì đóng cửa ngăn

đường. Thậm chí nuôi phường khích thách võ loài, chứa chấp mưu gian càn