356
TÌM HIỂU PHƯỚC BỐ THÍ
“Này chư Tỳ Khưu, Như Lai dạy rằng tác ý là
nghiệp, sau khi nghĩ xong, mới hành động bằng
thân, khẩu và ý”.
Tác ý thuộc về tâm sở (cetanācetasika) đồng
sanh trong tất cả 89 hoặc 121 tâm. Song tác ý gọi là
nghiệp thì chỉ có tác ý đồng sanh với 12 tâm bất
thiện, 8 đại thiện tâm, 5 sắc giới thiện tâm, 4 vô sắc
giới thiện tâm và 4 hay 20 Thánh Ðạo tâm. Hay nói
cách khác, tác ý đồng sanh với 12 bất thiện tâm và
21 hay 37 thiện tâm; những tác ý ấy được gọi là
nghiệp. Ngoài ra, tác ý đồng sanh với 36 hoặc 53
quả tâm và 20 duy tác tâm, những tác ý ấy không
gọi là nghiệp.
Tác ý có 2 loại:
A- Tác ý bất thiện (akusalacetanā)
Tác ý bất thiện đồng sanh với 12 bất thiện tâm,
nên tạo 12 bất thiện nghiệp hay ác nghiệp bằng
thân, bằng khẩu, bằng ý, có 3 loại nghiệp:
- Thân ác nghiệp có 3 loại: sát sanh, trộm cắp,
tà dâm.
- Khẩu ác nghiệp có 4 loại: nói dối, nói lời đâm
thọc chia rẽ, nói lời thô tục, nói lời vô ích.
- Ý ác nghiệp có 3 loại: tham lam, thù hận, tà kiến.
Ðó là 10 ác nghiệp cho quả khổ ở kiếp hiện tại
và nhiều kiếp vị lai.
