số thì ởđ?y con ngư?i là thiể số còn ở đu mà nguyên tắ quân chủkhông gây mộ
sựhoài nghi nào cảthì ở đ?y tuyệ nhiên không có con ngư?i. Tạ sao mộ chủthểnhư
vua Phổ chư từg có dị thấ rõ là vai trò củ y đ trởnên có vấ đ?, - tạ sao y lạ không
chỉmộ mự làm theo sởthích hay thay đ?i củ mình? Và nế y cứlàm như thếthì kế
quảra sao? Nhữg ý đ? mâu thuẫ ư Cũg chẳg sao! Có nghĩ là chúng cũg chẳg đ tớ
đu cả Nhữg mưu toan bấ lự ư? Nhưg chúng vẫ còn là cái duy nhấ tồ tạ trong hiệ
thự chính trị Nhữg hoàn cảh đng xấ hổvà ngư?ng ngùng ư Chỉcó mộ đề đng xấ
hổvà ngư?ng ngùng, đ là thoái vị Chừg nào sởthích hay thay đ?i còn có hiệ lự thì
chừg ấ sởthích vẫ đng. Sởthích ấ dầ có hay thay đ?i, vô nghĩ và đng khinh đ?n
như thếnào chăg nữ thì nó cũg còn dùng đ?ợ đ? cai trịđm dân không bao giờbiế
mộ đ?o luậ nào khác ngoài sựtùy tiệ củ các ông vua củ mình. Tôi không nói rằg
mộ chếđ? vô nghĩ và việ mấ lòng kính trọg trong nộ bộnhà nư?c và bên ngoài nhà
nư?c không đ? lạ hậ quảgì, - tôi
không đ?m nhậ bả hộcho con tàu củ bọ ngố; nhưg tôi khẳg đ?nh rằg: vua Phổvẫ
sẽlà con ngư?i củ thờ đ?i mình chừg nào thếgiớ đ?o đên còn tồ tạ trong thự tế
Bạ biế không, tôi hế sứ quan tâm đ?n con ngư?i ấ. Ngay lúc y còn nắ trong
tay tờ"Berliner politisches Wochenblatt", tôi đ đnh giá y và vai trò y theo đng giá
trịcủ nó. Đ?n khi y đ?ợ tấ phong ởKhuê-ních-xbéc thì y đ chứg thự cho lờ giảđ?
nh củ tôi là giờđy, vấ đ? đ trởthành mộ vấ đ? thuầ túy cá nhân. Khi chị lễtấ
phong, y tuyên bốrằg trái tim y và tâm hồ y là đ?o luậ nhà nư?c cơbả sau này củ
lãnh đ?a thếtậ củ y, tứ là củ nư?c Phổ củ nhà nư?c củ y; và thậ vậ, ở nư?c Phổ nhà
vua là cảmộ chếđ?. Ởđ?y nhà vua là con ngư?i chính trịduy nhấ. Bằg cách này
hay bằg cách khác, con ngư?i củ y tựnó quyế đ?nh chếđ?. Cái mà y làm, hoặ cái
mà ngư?i ta buộ y làm, cái mà u nghĩhoặ cái mà ngư?i ta rỉvào tai y - đ là cái mà
nhà nư?c ở Phổsuy nghĩvà làm. Vì vậ, cầ phả thậ sựthừ nhậ công lao củ nhà vua
hiệ giờlà y đ công bốđề đ thẳg thắ đ?n thế
Ngư?i ta chỉlầ lẫ mộ thờ gian nào đ?y vềphư?ng diệ là đ coi trọg việ nhà vua
có nhữg mong muố gì và nhữg ý nghĩgì. Đề đ đ hoàn toàn không thểlàm thay đ?i
tình hình: kẻphi-li-xtanh là chấ liệ củ chếđ? quân chủ còn quố vư?ng thì chỉlà vua
củ bọ phi-li-xtanh: y không thể làm cho bả thân y cũg nhưthầ dân củ y trởthành
nhữg con ngư?i tựdo, nhữg con ngư?i chân chính, khi mà cảhai bên vẫ còn là
nhữg kẻnhưhiệ nay.
