1146
Triệu Quang Phục ở trong ñầm lầy nhiều năm cầm cự với tướng nhà Lương.
Trước tình thế khó khăn, Triệu bày ñàn ñốt hương cầu ñảo. Bấy giờ mới có tiên
Chử Đồng Tử cưỡi rồng ñi qua, tiên bèn nhổ một cái móng rồng trao cho, bảo
gắn lên trên mũ ñâu mâu. Nhờ vậy trận nào Triệu cũng thắng lợi. Sau khi ñuổi
ñược quân Lương về bắc, Triệu làm vua ở thành Long-biên. Bấy giờ có Lý Phật
Tử nối nghiệp nhà Lý, ñem quân năm lần ñánh nhau với quân Triệu. Biết Triệu
có phép lạ, không thể thắng ñược, Lý bèn giải hòa, hai bên chia ñịa giới ở bãi
Quân-thần. Lý lại cho con trai là Nhã Lang lấy con gái Triệu là Cảo nương.
Trong thời kỳ ở rể, Nhã Lang bảo vợ: - "Cha nàng có thuật gì ñánh lui ñược
quân cha ta?" Cảo Nương cả tin, cũng như Mỵ Châu, bèn lấy trộm mũ ñầu mâu
có móng rồng cho chồng xem. Nhã Lang bèn trộm móng rồng, rồi cũng xin phép
trở về thăm bố mẹ. Được móng rồng, Lý Phật Tử ñem quân ñánh úp Triệu, Triệu
thua, ñưa con gái ñi trốn và cùng nhảy xuống biển chết
1
.
Thần thoại Hy-lạp (Grèce) có câu chuyện tương tự với các truyện trên:
Ni-xốt vua nước Mê-ga-rơ chống nhau với Mi-nốt vua xứ Cờ-rét. Con gái Ni-
xốt là Xy-la lại là người yêu của Mi-nốt. Nhân lúc bố mình ngủ say, nàng bèn
nhổ sợi tóc ñặc biệt của bố (sợi tóc này màu ñỏ mang sinh mệnh của Ni-xốt cũng
như của cả nước Mê-ga-rơ). Nhưng Mi-nốt lại không nhận lễ vật (sợi tóc) của
Xy-la mà ñốc quân vây thành. Chiếm ñược thành, Mi-nốt ném Xy-la xuống
biển. Thất vọng, nàng bơi theo tàu của cha bấy giờ ñang trên ñường ñi trốn. Về
sau, nàng hóa thành con cò, còn Ni-xốt hóa thành quạ biển. Quạ biển về sau
thường ñuổi theo cò, mổ vào ñầu có ñể trị tội phản bội.
Prơ-di-luýt-xki (przyluski) trong Nàng công chúa tanh mùi cá và con rắn thần
trong các truyền thuyết ở Đông Á có ý xếp khá nhiều truyện cổ ở phương Đông,
trong ñó có truyện hoàng hậu vua của nước Phù-nam là một con rắn (nơ-gi) lấy
Kôn-ñi-ni-a, một người khách lạ ñược thần cho một cây cung kỳ diệu, nhờ ñó
chiếm ñược tình yêu của hoàng hậu và trở thành vua nước Phù-nam, coi như là
một dị bản của truyện Mỵ Châu -Trọng Thủy.
2
Về mô-típ dùng quan hệ hôn nhân ñể ăn cắp nỏ thần, người Thái còn có truyền
thuyết: Lạng Chương ñánh Mường Muỗi.
Lạng Chương mấy lần cho quân ñánh chiếm Mường Muỗi, nhưng ñều bị Ăm
Poi, tù trưởng người Xá ñánh bại. Bèn xin làm rể kẻ ñịch, lấy con gái Ăm Poi là
Pha Nhắng. Và trong bữa tiệc cưới, Lạng Chương nói với bố vợ: - "Nay hai bên
hòa hiếu, việc gì phải cầm giáo mác cung nỏ nữa cho nó kém vui. Xin ñặt cả lên
giá". Rồi y cho quân mình thực hành trước. Bên Ăm Poi cả tin làm theo. Không
ngờ giá ấy có dây dòng lên xà nhà. Thình lình giữa bữa tiệc, giá ñược kéo lên
1
Theo Đông thanh tạp chí (1932).
2
Nghiên cứu của châu Á, EFEO, t.II (1925).
