790
thủng thỉnh ñi từ bàn nọ sang bàn kia, mời mọi người ăn uống no say. Đoạn Dê
khoan thai bảo hai chị:
- Em xin vào nhà gọi người ra hầu hai chị!
Dê vén màn cho vợ từ trong buồng bước ra. Nàng tươi cười chào hỏi hai chị
và mọi người, làm cho ai nấy ñều sửng sốt. Hai người chị vừa thẹn vừa sợ, nhân
lúc mọi người không chú ý, len lén bước ra khỏi cổng. Nhưng chúng ñi chưa
ñược một quãng ñường ñã bị thần sét nhảy xuống ñánh chết.
Từ ñấy hai vợ chồng Dê ăn ở với nhau sung sướng trọn ñời
1
.
KHẢO DỊ
Trong Thánh Tông di thảo cũng có một chuyện Lấy chồng Dê:
Một người ñàn bà ở Thanh-khê góa chồng có hai con gái. Cô bé ñã gả chồng
còn cô lớn hơn hai mươi tuổi mà vẫn chưa chịu lấy ai. Khi bà mẹ mất, có nhiều
nơi ñến dạm hỏi nhưng cô ñều từ chối. Cô ở với chú may vá làm thuê, kiếm ăn
lần hồi. Cô thương mẹ khóc lóc ba năm, ai cũng khen là con có hiếu. Một hôm
cô từ mộ mẹ trở về nhà, tự nhiên thấy có một con dê ñi theo. Về ñến nhà, dê
nhảy ngay vào buồng hóa thành một chàng trai, tự xưng mình là người của Ngọc
Hoàng thượng ñế bị ñày xuống trần ba mươi năm. Từ ñấy chàng trai cứ sáng ra
là dê tối lại là người. Ở làng ấy có một người con trai khác từ lâu theo ñuổi cô
gái. Một hôm, anh ta ñến rình ở buồng thấy có tiếng trò chuyện, bèn phá cửa
xông vào thì chỉ thấy con dê, anh ta thẹn quá bỏ ñi mất.
Sau ñó Ngọc Hoàng thương giảm hạn, dê ñược về trời. Lúc từ biệt, vợ ñòi ñi
theo. Dê bày cho vợ câu thần chú ñể gọi mình xuống mỗi lúc muốn gặp. Nhờ ñó
hai bên còn gặp nhau nhiều lần. Nhưng bốn tháng sau, cô bị bệnh chết. Khi
chôn, người ta thấy trong quan tài có tiếng ñộng, mở ra chỉ thấy một con chim
vàng anh
2
.
Chúng tôi ngờ rằng truyện vừa kể xuất xứ từ truyện Lấy chồng dê trên kia
nhưng ñã qua sự cải biên gọt ñẽo mạnh tay của nho sĩ.
Việt-nam còn có truyện Chàng Chuối rất phổ biến ở Miền bắc, gần như cùng
một chủ ñề với chuyện trên.
Thủy thần một hôm biến thành một người ñàn ông lên bộ, rồi ăn nằm với một
cô gái. Cô gái từ ñấy có mang, ñến kì ñẻ sinh ra một con cá chuối rất lớn.
Thường ngày mẹ vẫn nuôi con trong vại nước. Lớn lên, chuối ñòi lấy một trong
1
Theo lời kể của ñồng bào Phú Yên.
2
Theo Thánh Tông di thảo và tạp chí Nam Phong (1920)
