NGHỆ NHÂN VÀ MARGARITA - Trang 583

Chú thích

[←1]

Lưu ý: thời gian diễn biến của cuốn tiểu thuyết kéo dài hơn ba ngày, từ chiều thứ Tư đến

đêm thứ Bảy (tháng Năm), trước ngày lễ Vượt Qua (tức lễ Phục Sinh). Hồ Pat’riarsi

(Патриарх, giáo chủ): tên mới là hồ Tiền Phong (Пионерские): ngày xưa đây là Đầm

Dê, về sau thành ấp của giáo chủ Philaret. Trong chi tiết này cũng đã có sự liên tưởng

giữa Chúa Trời (giáo chủ) và Quỷ Sứ (Dê trong quan niệm dân gian là biểu tượng của

quỷ).