TRẬT TỰ THẾ GIỚI - Trang 288

ông trình bày một khái niệm mới về hòa bình quốc tế dựa trên sự kết hợp
các giả định truyền thống của Mỹ và sự nhấn mạnh mới thúc đẩy chúng
hướng tới sự thực hiện vô điều kiện trên toàn cầu. Với một vài thay đổi
nhỏ, điều này đã trở thành chương trình của Mỹ về trật tự thế giới kể từ đó.

Như nhiều nhà lãnh đạo Mỹ trước đó, Wilson khẳng định rằng sự sắp

đặt thiêng liêng đã làm cho Mỹ là một quốc gia khác biệt. Như khi nói
chuyện với các học viên tốt nghiệp tại West Point năm 1916, Wilson nói
“Như thể Thượng đế đã giành riêng một lục địa, chờ đợi một dân tộc hòa
bình, những người yêu tự do và các quyền của con người hơn bất kỳ điều gì
khác, đến đây và hình thành một cộng đồng thịnh vượng không ích kỷ.”

Gần như mọi tổng thống tiền nhiệm trước Wilson đều tán thành niềm

tin như vậy. Điểm khác của Wilson là ở việc ông khẳng định một trật tự
quốc tế dựa trên niềm tin này có thể đạt được trong vòng một đời người,
thậm chí trong một nhiệm kỳ tổng thống. John Quincy Adams đã ca ngợi
cam kết đặc biệt của Mỹ đối với chính quyền tự quản và tôn trọng luật chơi
quốc tế, nhưng cảnh báo các đồng hương của mình không nên tìm cách áp
đặt những giá trị này bên ngoài Tây Bán cầu đối với các cường quốc khác
không có xu hướng tương tự. Wilson đang chơi những quân bài cao hơn và
đặt ra một mục tiêu cấp bách hơn. Ông nói với Nghị viện rằng cuộc chiến
vĩ đại sẽ là “cuộc chiến lên đến đỉnh điểm và cuối cùng tranh đấu cho tự do
của con người.”

Khi Wilson tuyên thệ nhậm chức, ông đã tìm cách để nước Mỹ giữ

trung lập trong các vấn đề quốc tế, tham gia như một nước hòa giải bất vụ
lợi và thúc đẩy một hệ thống trọng tài quốc tế nhằm ngăn chặn chiến tranh.
Khi nhậm chức tổng thống năm 1913, Woodrow Wilson đã khởi xướng
“ngoại giao mới,” ủy quyền cho Ngoại trưởng William Jennings Bryan
thương lượng một loạt các hiệp ước trọng tài quốc tế. Những nỗ lực của
Bryan đã đạt được kết quả với hơn 30 hiệp ước quốc tế trong các năm 1913
và 1914. Nói chung, các hiệp ước này quy định mỗi tranh chấp không giải
quyết nổi phải được trình lên một ủy ban bất vụ lợi để điều tra; và sẽ không
viện đến vũ trang cho đến khi một kiến nghị đã được gửi cho các bên. Một
giai đoạn “giảm nhiệt” sẽ được thiết lập, trong đó các giải pháp ngoại giao