cấp lớn: một hạng bình dân, là dân quê làm ruộng, một hạng học thức, tức là nhà
nho. Hạng bình dân coi hạng học thức là thầy dạy bảo, là người đưa đường , sẳn
lòng phục tòng, không có đố kỵ. Hạng học thức cũng tự nhận cái chức trách đó,
không lạm dụng, không kiêu căng, vì coi ,mình như kẻ giáo sĩ của đạo Khổng,
Mạnh, thiên hạ thờ là thờ đạo, kính là kính đạo, mà nhớ cái dư oai của tôn giáo
mới khiến cho mình có một địa vị tôn trọng vậy. Muốn cho xứng đáng với địa vị
đó, thời như ông linh mục tuyên truyền đạo giáo, phải đem cái đạo thánh hiền,
cái học của tiên nho mà truyền dạy trong dân gian, đem thân tiêu biểu cho danh
giáo, hộ vệ cho đạo đức. Mà thật thế; nhà nho chân chính thật là chức linh mục
của đạo Khổng , Mạnh. Đạo này là một đạo thông thường, một đạo nhập thế
không có gì là siêu nhiên thần bí cho nên những người tuyên truyền phụng sự
cũng không cần phải phát nguyện tu hành gì. Nhưng cái chức vụ truyền đạo dạy
đời thời cũng chẳng khác gì nhà giáo sĩ, chức linh mục của các đạo khác vậy.
Phạm Quỳnh
Nhà Nho
(Nam Phong tạp chí, t.XXX, số 172, tháng 5 năm 1932)
2. Lể xướng danh trong khoa thi hội về Bản triều
Ngày xướng danh gọi là ngày truyền lô. Hôm đó, bày nghị vệ đại triều ở đền
Thái Hòa, các quan mặc đồ triêù phục, chia ban đứng chầu, phụng Hoàng
thượng ra ngự điện, rồi quan Khâm mạng tâu lại việc thi, quan Giám thí thì triệu
các tân khoa tiến sĩ vào nhà công văn, phụng mệnh vua mà ban thưởng mỗi
người một bộ áo mũ. Các tiến sĩ qui lãnh rôì, quan Lễ bộ dẫn vào quì sắp hàng
trước sân rồng rồi qua Truyền Lô cầm sổ theo thứ tự mà xướng danh. Đâu đấy
mới treo bảng ở trước lầu Phú văn ba ngày.
Sau khi ra bảng, ban ăn yến tại dinh Lễ bộ và ban cho mỗi người một cành kim
trâm. Sáng hôm ấy , các quan trường và các tân khoa tiến sĩ mặc đồ triều phục,
lễ vọng tạ ơn ban yến. Ăn yến đoạn, mỗi ông tân khoa phải dâng một bài biểu tạ
ơn.
Quan Lễ bộ lại dẫn các quan Giám thị và các ông tân khoa vào vườn Ngự uyển
xem hoa, mỗi người đều mặc đồ triều phục cưỡi ngựa che lọng, xem hoa xong
