nhữg tin tứ giậ gân; cuố cùng, bả thân nhân dân cũg mấ đ sựhứg thú đ?i vớ công
việ củ tổquố và tình cả dân tộ, tứ là mấ đ nhữg yế tốkhông chỉlà nhữg sứ sáng tạ
củ loạ báo chí phát biể ý kiế củ mình mộ cách thẳg thắ và công khai, mà còn là
nhữg tiề đ? duy nhấ khiế cho báo chí đ có thểtriể khai hoạ đ?ng củ mình và xứg
đng vớ sựthừ nhậ củ nhân dân; sựthừ nhậ này là môi trư?ng sinh sốg củ báo chí,
không có nó thì báo chí sẽhoàn toàn tàn lụ.
Như vậ, nế nhữg biệ pháp củ nhà đ?ơg cụ có thểtạ ra mộ báo chí không
tựdo, thì ngư?c lạ, trong đề kiệ thiế tựdo chung củ báo chí, các nhà đ?ơg cụ cũg
bấ lự trong việ bả đ?m cho cuộ thả luậ vềnhữg vấ đ? chuyên môn đ?ợ càng thẳg
thắ hơ và công khai hơ thì càng tố. Trong nhữg đề kiệ ấ, ngay cảmộ ý kiế phát biể
tựdo vềnhữg đ?i tượg cá biệ nào đ, bằg mộ cách nào đ đ lọ đ?ợ vào các trang báo,
thì nó cũg sẽkhông thểtìm đ?ợ mộ sựhưởg ứg phổbiế, do đ, không thểlà biể hiệ củ
tính chấ công khai thậ sự
Thêm vào đ, còn có tình hình, - như Han-dơman nhậ xét mộ cách đng đ?n, -
có thểlà không có mộ vấ đ? kinh tếnào lạ không gắ vớ chính sách đ?i nộ và đ?i
ngoạ. Nhưvậ, khảnăg thả luậ thẳg thắ và công khai tình trạg vùng Mô-den giảđ?
nh phả có khảnăg thả luậ thẳg thắ và công khai toàn bộ"chính sách đ?i nộ và đ?i
ngoạ". Các cơquan chính quyề riêng biệ cũg bấ lự trong việ tạ ra khảnăg đ, đ?n
mứ là chỉ có ý chí củ bả thân nhà vua, đ?ợ biể thịmộ cách trự tiế và kiên quyế,
mớ sẽcó thểcó tác dụg quyế đ?nh và vữg chắ ởđy.
Nế nhưviệ thả luậ công khai đ không thẳg thắ, thì việ thả luậ thẳg thắ cũg
không công khai đ?ợ. Cuộ thả luậ thẳg thắ này đ không vư?t ra khỏ nhữg giớ hạ
nghèo nàn củ nhữg tờbáo đ?a phươg, mà tầ mắ đ không vư?t quá - mà cũg không
thểvượ quá như nhữg đề nói trên đy cho ta thấ - cái phạ vi truyề bá củ chúng. Đ?
đnh giá nhữg cuộ thả luậ có quy mô đ?a phươg nhỏhẹ như thế chúng tôi xin dẫ ra
ởđy mộ vài đạ trích từtờ"Gemeinnỹtziges Wochenblatt" ởBéc-ca-xten, xuấ bả vào
nhữg nă khác nhau. Trong mộ sốxuấ bả nă 1835, có nói nhưsau:
“ùa thu nă 1833, ởéc-đn, mộ ngư?i ởnơ khác đ?n sả xuấ 5 ôm
1*
rư?u vang. Đ? đ? cho đ?y thùng, y đ
mua thêm 2 ôm và trảtiề hế 30 ta-le. Chiế thùng trịgiá 9 ta-le, thuếphả đng là 7 ta-le 5 din-béc-grô-sen. Chi
phí cho việ thu hoạh nho là 4 ta-le; thuê hầ 1 ta-le 3 din-béc-grô-sen; tiề thuê ép nư?c nho 16 din-béc-grô-
sen; do đ, không kểchi phí vềcanh tác, toàn bộchi phí đ là 51 ta-le 24 din-béc-grô-sen. Thùng rượ vang này
đ?ợ bán ngày 10 tháng Nă vớ giá 41 ta-le. Cầ nói thêm rằg rượ vang thuộ loạ phẩ chấ tố và đ?ợ bán không
phả do nguyên nhân thiế thố cùng cự củ chủnhân, và cũg không rơ vào tay bọ cho vay nặg lãi" (tr.87). "Ngày
