nhà nư?c nói chung chỉlà mộ yế tốcủ sựtồ tạ củ nhân dân, chếđ? chính trị tựbả
thân nó, ởđy, không tạ thành nhà nư?c.
Hê-ghen xuấ phát từnhà nư?c và biế con ngư?i thành nhà nư?c đ?ợ
chủthểhóa. Chếđ? dân chủxuấ phát từcon ngư?i và biế nhà nư?c thành con ngư?i
đ?ợ khách thểhóa. Cũg giốg như tôn giáo không tạ ra con ngư?i mà con ngư?i tạ
ra tôn giáo, ởđy cũg vậ: không phả chếđ? nhà nư?c tạ ra nhân dân mà nhân dân tạ
ra chếđ? nhà nư?c. Trên mộ ý nghĩ nào đ, chếđ? dân chủquan hệvớ mọ hình thứ
nhà nư?c khác, giốg nhưđ?o CơĐ?c quan hệvớ mọ tôn giáo khác. Đ?o CơĐ?c là
tôn giáo “
1*
là thự chấ củ tôn giáo, là con ngư?i đ?ợ thầ thánh hóa coi là tôn
giáo đ?c biệ. Chếđ? dân chủcũg vậ, nó là bả chấ củ bấ kỳchếđ? nhà nư?c nào, là
con ngư?i đ?ợ xã hộ hóa coi là hình thứ đ?c thù củ chếđ? nhà nư?c. Chếđ? dân
chủquan hệvớ mọ hình thứ khác củ chếđ? nhà nư?c như loài quan hệvớ các giốg
củ mình. Tuy nhiên, ởđy bả thân loài cũg xuấ hiệ như mộ cái gì tồ tạ, và vì thế đ?i
vớ nhữg hình thứ tồ tạ khác không phù hợ vớ bả chấ củ mình thì bả thân loài cũg
xuấ hiệ như mộ giốg đ?c thù. Chếđ? dân chủquan hệvớ mọ hình thứ nhà nư?c
khác như vớ Cự ướ củ mình. Dướ chếđ? dân chủ không phả con ngư?i tồ tạ vì luậ
pháp, mà luậ pháp tồ tạ vì con ngư?i; ởđy sự tồ tạ củ con ngư?i là luậ pháp,
trong khi đ thì dư?i nhữg hình thứ khác củ chếđ? nhà nư?c, con ngư?i lạ là tồ tạ
đ?ợ quy đ?nh bở luậ pháp. Dấ hiệ đ?c trưg cơbả củ chếđ? dân chủlà nhưvậ.
Tấ cảnhữg kế cấ nhà nư?c khác đ?u là nhữg hình thứ nhà nư?c đ?c thù,
cụthể nhấ đ?nh. Còn trong chếđ? dân chủ nguyên tắ hình thứ cũg đ?ng thờ là
nguyên tắ vậ chấ. Vì thế chỉcó chếđ? dân chủmớ là sựthốg nhấ chân chính giữ cái
phổbiế và cái đ?c thù. Trong chếđ? quân chủchẳg hạ, hoặ trong chếđ? cộg hòa mà
ta chỉcoi là mộ hình thứ nhà nư?c đ?c thù, thì con ngư?i chính trịcó sựtồ tạ đ?c
thù củ mình bên cạh con ngư?i phi chính trị con ngư?i vớ tưcách là mộ tư nhân. ở
đy, tài sả, khếư?c, hôn nhân, xã hộ công dân, biể hiệ ra (như Hê-ghen đ chứg
minh đề đ mộ cách hoàn toàn đng đ?n khi nói đ?n nhữg hình thứ nhà nư?c trừ
tượg ấ, nhưg đ?ng thờ ông ta lạ cho rằg ông ta đng phát triể ý niệ nhà nư?c) là
nhữg phươg thứ tồ tạ đ?c thù bên cạh nhà nư?c chính trị, là cái nộ dung mà đ?i
vớ nó, nhà nư?c chính trịlà mộ hình thứ tổchứ, hay nói cho đng ra, chỉlà lý trí
đng quy đ?nh, đng hạ chế khi thì khẳg đ?nh, khi thì phủđ?nh, còn bả thân thì lạ
không có nộ dung nào cả Còn trong chếđ? dân chủthì bả thân nhà nư?c chính trị
dướ hình thứ mà nó hình thành bên cạh nộ dung đ và tựphân biệ vớ nộ dung đ,
chỉlà nộ dung đ?c thù củ nhân dân, chỉlà hình thứ tồ tạ đ?c biệ củ nhân dân thôi.
