nư?c. Chúng nhậ vào phạ trù tựdo chính trị vào phạ trù quyề công dân nhà nư?c,
nhữg quyề hạ này, nhưchúng ta thấ, tuyệ nhiên không giảđ?nh phả bãi bỏtôn giáo
mộ cách tuyệ đ?i và tích cự, do đ chúng cũg không giảđ?nh phả bãi bỏđ?o Do
Thái, chẳg hạ. Còn phả xét mộ phầ khác củ nhân quyề, droits de l'homme
1*
, vì
chúng khác vớ droits du citoyen
2*
.
Đư?c liệ vào hàng nhữg quyề đ là tựdo tín ngư?ng, là quyề thự hành bấ cứtín
ngư?ng nào. Đ?c quyề tín ngư?ng đ?ợ trự tiế thừ nhậ vớ tính cách hoặ giảlà mộ
quyề củ con ngư?i, hoặ giảlà hậ quảcủ mộ trong các nhân quyề, - tứ là củ tựdo.
Bả tuyên ngôn nhân quyề và dân quyề, nă 1791, đề 10: "Không ai bịáp chếvì niề tin củ mình, cảtín ngư?
ng tôn giáo cũg vậ". Trong phầ I bả hiế pháp nă 1791, việ "mỗ ngư?i đ?ợ tựdo thự hành tôn giáo mà họlà tín
đ?" đ?ợ thừ nhậ là nhân quyề.
Bả tuyên ngôn nhân quyề v.v., nă 1793, đề 7: gọ việ "tựdo thự hành tín ngư?ng" là mộ trong nhữg nhân
quyề. Vềquyề công bốtưtư?ng và ý kiế củ mình, quyề hộ họ, quyề thự hành tín ngư?ng củ mình, thậ chí còn
nói: "Sựcầ thiế phả công bốnhữg quyề đ giảđ?nh có sựtồ tạ củ chếđ? chuyên chếhoặ sựhồ ứ mớ mẻvề chếđ?
chuyên chế. Xem hiế pháp nă 1795, phầ XIV, đề 354.
Hiế pháp Pen-xin-va-ni-a, đề 9,§3: "Tấ cảmọ ngư?i đ?u đ?ợ tựnhiên phú cho cái quyề không thểtách rờ là
đ?ợ cúi mình trư?c đ?ng vạ năg theo mệh lệh củ lư?ng tâm mình, và theo luậ pháp thì không ai có thểbịép
buộ phả thự hành, xác lậ hoặ ủg hộmộ tôn giáo này hay tôn giáo khác, mộ nghi thứ tôn giáo này hay mộ nghi
thứ tôn giáo khác, trái vớ mong muố củ mình. Không mộ quyề lự nào củ con ngư?i, trong bấ luậ mộ trư?ng
hợ nào, lạ có thểcan thiệ vào nhữg vấ đ? tín ngư?ng và thiế lậ sựkiể soát đ?i vớ nhữg sứ mạh củ linh hồ".
Hiế pháp Niu - Hă-sia, đề 5 và 6: "Mộ sốtrong nhữg quyề tựnhiên, theo bả chấ củ chúng, là không thểdi
như?ng đ?ợ, vì rằg không gì có thểsánh ngang vớ chúng vềmặ ý nghĩ. Quyề tín ngư?ng thuộ vềsốđ" (Bô-
mông, s.đd., tr.213,214).
Từkhái niệ vềnhân quyề tuyệ nhiên không toát ra tính chấ không thểtư?ng
dung giữ tôn giáo vớ nhữg quyề củ con ngư?i, - ngư?c lạ, trong nhữg quyề đ có
trự tiế chỉra quyề đ?ợ mộđ?o, đ?ợ mộđ?o theo bấ luậ kiể nào, đ?ợ hành đ?o theo
tôn giáo riêng củ mình. Đ?c quyề tín ngư?ng là mộ quyề phổbiế củ con ngư?i.
Droits de l'homme - nhân quyề vớ tư cách là nhưvậ, khác vớ droits du
citoyen - quyề công dân nhà nư?c. Thếthì cái homme khác vớ ci-toyen này là ai
vậ? Chẳg phả là ai khác mà là thành viên củ xã hộ công dân. Tạ sao thành viên củ
xã hộ công dân lạ đ?ợ gọ là "con ngư?i", chỉđ?ợ gọ giả đ?n là "con ngư?i", tạ sao
