chưa phả là mộ thự thểloài thự sự Cái mà đ?i vớ đ?o Cơ Đ?c là mộ hình ảh hoang
đ?ờg, mộ mơư?c, mộ đ?nh đ?, - chủquyề củ con ngư?i, nhưg là củ con ngư?i vớ
tưcách là mộ thự thểxa lạ khác vớ con ngư?i hiệ thự, - là hiệ thự sờmó đ?ợ, là
tính chấ thờ đ?i, là nguyên tắ thếtụ trong nề dân chủ
Trong nề dân chủhoàn bị ý thứ tôn giáo và thầ họ, dư?i con mắ riêng củ
mình, lạ càng thêm có tính chấ tôn giáo và thầ họ, vì nhìn bềngoài nó không có ý
nghĩ chính trị không có nhữg mụ đch trầ tụ, nó là công việ củ mộ tinh thầ lẩ trố
sựphù hoa củ thếtụ, là biể hiệ củ tính chấ hạ chế
củ
lư?ng
tri, là sả phẩ
củ sựtùy tiệ
và tư?ng tư?ng,
là cõi sốg thự sựở bên kia. Ở đy, đ?o Cơ Đ?c đ?t đ?ợ cái biể hiệ thự tiễ củ vai trò
tôn giáo vạ năg củ mình bằg cách kế hợ - dư?i hình thứ đ?o Cơ Đ?c - nhữg thếgiớ
quan nhiề vẻnhấ, khi sắ đ?t chúng nằ cạh nhau, hơ thếnữ, bằg cách thậ chí cũg
không đi hỏ nhữg ngư?i khác phả theo đ?o Cơ Đ?c, mà chỉđi thừ nhậ tôn giáo nói
chung, bấ luậ tôn giáo nào (xem tác phẩ củ Bô-mông đ dẫ ở trên). Ý thứ tôn giáo
sung sư?ng hảhê khi đ?m đố trong sựphong phú vềnhữg đ?i lậ tôn giáo và vềtính
đ dạg tôn giáo.
Nhưvậ, chúng tôi đ trình bày rằg, sựgiả phóng chính trịkhỏ tôn giáo vẫ đ?
cho tôn giáo có hiệ lự, mặ dù không ởdư?i dạg mộ tôn giáo có đ?c quyề. Mâu
thuẫ giữ ngư?i theo mộ tôn giáo riêng nào đ vớ chính bả thân mình vớ tưcách là
mộ công dân nhà nư?c, chỉlà mộ phầ củ mâu thuẫ thếtụ phổbiế - giữ nhà nư?c
chính trịvà xã hộ công dân. Sựhoàn bịcủ nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là mộ nhà nư?c
thừ nhậ mình là nhà nư?c và trừ tư?ng hóa khỏ tôn giáo củ các thành viên củ
mình. Giả phóng nhà nư?c khỏ tôn giáo không phả là giả phóng con ngư?i hiệ thự
khỏ tôn giáo.
Bở vậ, chúng ta không cùng Bau-ơnói vớ nhữg ngư?i Do Thái rằg: Các anh
không thểđ?ợ giả phóng vềmặ chính trịkhi chư triệ đ? giả phóng bả thân khỏ đ?o
Do Thái. Ngư?c lạ, chúng ta nói vớ họ vì các anh có thểđ?ợ giả phóng vềmặ
chính trịmà không phả từbỏhoàn toàn và không đề kiệ đ?o Do Thái, cho nên đề đ
có nghĩ là bả thân sựgiả phóng chính trịcòn chưa phả là giả phóng con ngư?i. Nế
các anh, nhữg ngư?i Do Thái, muố đ?ợ giả phóng chính trịkhi chưa giả phóng bả
thân mình vớ tưcách nhữg con ngư?i, thì tính cách nử vờ đ và mâu thuẫ đ không
phả chỉnằ ở các anh, chúng nằ trong chính bả chấ và phạ trù giả phóng chính trị
Nế các anh bịhạ chếtrong khuôn khổcủ phạ trù đ thì các anh đ tham dựvào sựhạ
