C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 294

mớ nào cảmà chỉthay đ?i hình thứ củ nộ dung cũthôi. Nộ dung đ bây giờđ có đ?ợ hình thứ triế họ, đ có đ?ợ

cái giấ chứg nhậ triế họ.

Mộ hậ quảkhác củ sựtư biệ thầ bí ấ là: tồ tạ kinh nghiệ đ?c thù, tồ tạ kinh nghiệ đ?n nhấ, khác vớ nhữg tồ

tạ khác, đ?ợ coi là tồ tạ hiệ có củ ý niệ. Khẳg đ?nh rằg trư?c mặ chúng ta có sựtồ tạ kinh nghiệ đ?c thù do ý

niệ tạ ra, và vì vậ, chúng ta gặ sựhóa ngư?i củ thư?ng đ? ởtấ cảcác giai đạ, - thì cũg lạ gây mộ ấ tư?ng sâu xa,

thầ bí.

Nế nhưtrong khi xem xét gia đnh, xã hộ công dân, nhà nư?c, v.v., nhữg hình thứ tồ tạ xã hộ ấ củ con

ngư?i đ?ợ coi là sựthự hiệ củ bả chấ con ngư?i, là sựkhách thểhóa bả chấ đ, thì gia đnh v.v., sẽlà nhữg phẩ

chấ vố có bên trong củ chủthể Con ngư?i bao giờcũg vẫ là bả chấ củ tấ cảnhữg tổchứ xã hộ ấ, nhưg nhữg

tổchứ này lạ cũg thểhiệ ra là tính phổbiế hiệ thự củ con ngư?i, do đ cũg là cái chung củ mọ ngư?i. Nế ngư?c

lạ, gia đnh, xã hộ công dân, nhà nư?c v.v. là nhữg tính quy đ?nh củ ý niệ, củ thự thểcoi là chủthể thì chúng

phả có đ?ợ tính hiệ thự kinh nghiệ, và khi đ, cái khố ngư?i mà trong đ ý niệ xã hộ công dân phát triể, là nhữg

ngư?i tư sả; còn khố ngư?i còn lạ [trong đ ý niệ vềnhà nư?c phát triể] là công dân củ nhà nư?c. Vì nói cho

đng ra, vấ đ? ởđy chỉlà ẩ dụ, chỉlà gán cho mộ tồ tạ kinh nghiệ nào đ ý nghĩ củ ý niệ đ đ?ợ thự hiệ, cho nên

rõ ràng là nhữg thùng chứ ấ củ ý niệ đ hoàn thành sứmệh củ mình, mộ khi chúng đ trởthành nhữg hiệ thân

cụthểcủ mộ yế tốnào đ trong đ?i sốg củ ý niệ. Vì vậ, ởđy cái phổbiế đu đu cũg xuấ hiệ như là mộ cái gì đ?c

thù, xác đ?nh; còn cái đ?n nhấ thì bấ cứởđu cũg không đ?t tớ tính phổbiế hiệ thự củ mình.

Vì vậ, quan niệ cho rằg nhữg tính quy đ?nh trừ tư?ng nhấ, nhữg cơsởtựnhiên củ nhà nư?c, nhưsựsinh

đ? (ra nhà vua) hoặ sởhữ tư nhân (trong chếđ? con trư?ng thừ kế, còn hoàn toàn chư chín mùi cho sựthự hiệ

xã hộ thậ sự đ?u thểhiệ ra là nhữg ý niệ tố cao, đ?ợ hóa thành ngư?i mộ cách trự tiế, - quan để đ tấ nhiên

phả có vẻlà sâu xa nhấ, tư biệ nhấ.

Và đề đ tựnó đ rõ ràng. Mố quan hệthậ sựởđy đ bịđ?t lộ ngư?c. ở đy, đề giả

đ?n nhấ đ?ợ miêu tảthành đề rố rắ nhấ; còn đề rố rắ nhấ lạ đ?ợ miêu tảthành đề
giả đ?n nhấ. Cái phả là để xuấ phát thì trởthành kế quảthầ bí, còn cái lẽra phả có
vớ tư cách là kế quảhợ lý thì lạ trởthành để xuấ phát thầ bí.

Nhưg, nế như nhà vua là con ngư?i trừ tư?ng, chứ đ?ng nhà nư?c trong bả

thân con ngư?i củ mình, thì nói chung, đề này chỉcó nghĩ là bả chấ nhà nư?c là
con ngư?i tưnhân trừ tư?ng. Chỉởgiai đạ trư?ng thành củ mình, nhà nư?c mớ đ?
lộbí mậ củ mình. Nhà vua là tưnhân duy nhấ, trong đ mố quan hệcủ tưnhân nói
chung vớ nhà nư?c đ?ợ thự hiệ.

Tính chấ thếtậ củ nhà vua nả sinh từkhái niệ nhà vua. Nhà vua hình như là

con ngư?i khác mộ cách đ?c thù vớ toàn bộloài củ mình, vớ tấ cảmọ ngư?i khác.
Vậ thì că cứvào cái dấ hiệ cuố cùng, đng tin cậ nhấ nào mà phân biệ ngư?i này vớ