C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 292

sựtồ tạ củ ông ta, do luậ pháp nhà nư?c quy đ?nh, cũg chấ dứ. Nhưg chính nhữg
luậ pháp này, chính chếđ? nhà nư?c này, làm cho ông ta trởthành không chị trách
nhiệ. Do đ, nhữg luậ pháp và chếđ? đ tựmâu thuẫ, và chỉmộ đề kiệ hạ chếấ cũg có
thểthủtiêu luậ pháp và hiế pháp. Vì thế chếđ? nhà nư?c củ nề quân chủlậ hiế là
tính không chị trách nhiệ.

Còn nế Hê-ghen tựbằg lòng vềchỗ"nế như lĩh vự này có tính hiệ thự củ mình

tách khỏ lĩh vự củ nhữg yế tốkhác do lý tính quy đ?nh thì nhữg lĩh vự khác cũg
vậ, chúng cũg có nhữg quyề lợ và nghĩ vụđ?c trưng củ chúng do bả chấ củ chúng
quy đ?nh
", thì ông ta cũg phả gọ chếđ? nhà nư?c thờ trung cổlà mộ cơthể như vậ,
ởông ta, chúng ta chỉthấ có mộ mớnhữg lĩh vự đ?c thù gắ vớ nhau bằg sựtấ yế
bên ngoài, và tấ nhiên nhà vua bằg xươg bằg thị cũg chỉthích hợ vớ nhữg đề kiệ đ
mà thôi. Trong mộ nhà nư?c mà mỗ quy đ?nh đ?u tồ tạ mộ cách biệ lậ, thì
chủquyề nhà nư?c cũg chỉcó thểđ?ợ xác lậ thông qua mộ con ngư?i đ?c thù mà
thôi.

Tóm tắ nhữg đề mà Hê-
ghen đ nói vềquyề lự nhà
vua hay vềý niệ chủquyề
nhà nư?c.

ở §279, chú thích, tr.367, có nói:

"Có thểnói vềchủquyề củ nhân dân theo ý nghĩ là đ?i vớ thếgiớ bên ngoài, nhân dân nói chung là mộ cái

gì đ?c lậ và cấ thành nhà nư?c củ chính mình, ví nhưnhân dân Đ?i Bri-ten; nhưg nhân dân Anh, hoặ Xcố-len,

Ai-rơlen, hoặ Vơni-dơ Giê-nơ Xây-lan v.v., không còn là nhân dân có chủquyề từkhi họkhông còn có ông

vua riêng củ mình, hoặ chính phủtố cao riêng củ mình".

Như vậ, ởđy, chủquyề củ nhân dân là tính dân tộ, chủquyề củ nhà vua là

tính dân tộ; hoặ nguyên tắ củ quyề lự nhà vua là tính dân tộ; tính dân tộ, tựnó và
chỉcó mộ mình nó, hình thành chủquyề củ nhân dân. Nhân dân mà chủquyề chỉ
nằ trong tính dân tộ, thì có nhà vua. [Theo Hê-ghen], nhữg tính dân tộ khác nhau
củ các dân tộ có thểđ?ợ củg cốtố hơ hế và đ?ợ biể hiệ tố hơ hế bằg nhữg ông vua
khác nhau. Cái hốsâu tồ tạ giữ mộ cá nhân tuyệ đ?i này vớ mộ cá nhân tuyệ đ?i
khác, cũg tồ tạ giữ các dân tộ ấ.

Ngư?i Hy Lạ (và ngư?i La Mã) đ có tính dân tộ, bở vì và cũg vì họđ là nhân

dân có chủquyề. Ngư?i Đ?c là có chủquyề, bở vì và cũg vì họcó tính dân tộ.