C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 290

thành thuộ tính chân chính củ nhà vua, là mộ đề rấ có ý nghĩ. Trong phầ
bổsung, bả thân Hê-ghen cũg xác đ?nh nguồ gố củ ân huệlà "quyế đ?nh
không có cơsở".

§283. “ế tốthứhai củ quyề lự nhà vua là yế tốtính đ?c thù, hay nộ dung xác đ?nh, và việ đm nộ dung ấ

lệthuộ vào cái phổbiế. Trong chừg mự yế tốấ có mộ sựtồ tạ đ?c thù thì nó mang hình thứ nhữg cơquan tưvấ

tố cao và nhữg cốvấ cá nhân, họtrình lên nhà vua nộ dung củ nhữg công việ trư?c mắ củ nhà nư?c hoặ nhữg

pháp lệh do nhữg nhu cầ hiệ có mà trởthành cầ thiế, cùng vớ nhữg mặ khách quan củ nhữg pháp lệh đ, tứ là

nhữg că cứ nhữg luậ lệ nhữg tình hình hữ quan v.v.. đ? nhà vua quyế đ?nh. Việ tuyể lự nhữg cá nhân đ? làm

nhữg việ đ, cũg như việ thả hồ họ - vì nhữg cá nhân này trự tiế liên quan tớ con ngư?i củ nhà vua, -là đ?c

quyề củ sựtuỳtiệ vô hạ củ nhà vua”

§284. “ì chỉcó mặ khách quan trong sựquyế đ?nh, - việ am hiể nộ dung công việ là tình hình, nhữg că

cứpháp luậ là nhữg că cứkhác củ quyế đ?nh - là có thểphả có ngư?i chị trách nhiệ, nói mộ cách khác, chỉcó

mặ ấ là có thểchứg minh đ?ợ mộ cách khách quan, và do đ có thểtrởthành đ?i tư?ng cho mộ sự thư?ng

nghịkhác vớ ý chí cá nhân củ nhà vua vớ tư cách là nhà vua, - cho nên chỉnhữg cơquan tư vấ và nhữg cốvấ

cá nhân ấ mớ phả chị trách nhiệ: còn sựvĩđ?i đ?c biệ củ nhà vua, vớ tính cách là tính chủquan quyế đ?nh cuố

cùng, thì cao hơ bấ kỳmộ sựchị trách nhiệ nào vềhành đ?ng củ chính phủ?.

ở đy, Hê-ghen mô tảquyề lự củ nộ các mộ cách thuầ túy kinh nghiệ, như nó

đ?ợ quy đ?nh trong phầ lớ các trư?ng hợ ởcác quố gia lậ hiế. Đề duy nhấ mà triế
họ thêm vào ởđy là nó làm cho “ựkiệ kinh nghiệ”đ biế thành tồ tạ, thành vịngữcủ
"yế tốtính đ?c thù trong quyề lự củ nhà vua”

(Các bộtrư?ng là mặ khách quan hợ lý củ ý chí tố cao. Vì vậ, họcũg có phầ

vinh dự củ trách nhiệ, còn nhà vua thì chỉđ?ợ sựkhông tư?ng đ?c thù về"sựvĩđ?i"
củ mình.) Do đ, nhân tốtư biệ ởđy rấ nghèo nàn. Ngư?c lạ, trong nhữg chi tiế củ
nó, lậ luậ đ?u dự trên nhữg cơsởthuầ túy kinh nghiệ, hơ nữ lạ là nhữg cơsởkinh
nghiệ rấ trừ tư?ng, rấ tồ.

Ví dụ việ chọ lự các bộtrư?ng là do "sựtùy tiệ vô hạ" củ nhà vua quyế đ?nh,

"vì các bộtrư?ng trự tiế liên quan tớ con ngư?i củ nhà vua", tứ là, vì họlà nhữg
bộtrư?ng. Cũg giốg như là có thểsuy từý niệ tuyệ đ?i ra cái việ nhà vua "tuyể lự
vô hạ" ngư?i hầ cậ củ mình.

Việ chứg giả trách nhiệ củ các bộtrư?ng ít ra cũg tố hơ: "vì chỉcó mặ khách

quan trong sựquyế đ?nh - việ am hiể nộ dung công việ và tình hình, nhữg că
cứpháp luậ và nhữg că cứkhác củ quyế đ?nh - là có thểphả có ngư?i chị trách