C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 291

nhiệ, nói mộ cách khác, chỉcó mặ ấ là có thểchứg minh đ?ợ mộ cách khách
quan". Lẽđ?ơg nhiên, "tính chủquan quyế đ?nh cuố cùng", tính chủquan thuầ túy,
sựtùy tiệ thuầ túy, thì không phả là khách quan, do đ, cũg không phả chị sựchứg
minh vềtính khách quan và vì vậ cũg không thểchị trách nhiệ, nế như mộ cá nhân
nào đ là sựtồ tạ đ?ợ coi là thầ thánh, đ?ợ thầ thánh hóa, củ sựtùy tiệ. Sựchứg
minh củ Hê-ghen sẽcó sứ thuyế phụ, nế xuấ phát từnhữg tiề đ? lậ hiế, nhưg Hê-
ghen đ không chứg minh nhữg tiề đ? ấ bằg cách phân tích chúng từquan niệ cơbả
củ chúng. Sựlẫ lộ này biể hiệ toàn bộtính không phê phán củ triế họ pháp quyề củ
Hê-ghen.

§285. "Yế tốthứba củ quyề lự nhà vua đ? cậ tớ cái phổbiế vớ tính cách là cái phổbiế; cái phổbiế này,

vềmặ chủquan, là lư?ng tâm củ nhà vua, còn vềmặ khách quan, là toàn bộchếđ? nhà nư?cluậ pháp; quyề

lự nhà vua giảđ?nh nhữg yế tốkhác bao nhiêu, thì mỗ yế tốtrong nhữg yế tố này lạ giảđ?nh quyề lự ấ bấ

nhiêu".

§286. "Bả đ?m khách quan củ quyề lự nhà vua, củ chếđ? vư?ng vịthếtậ, v.v. là ởchỗ nế như lĩh vự này có

tính hiệ thự củ mình tách khỏ lĩh vự củ nhữg yế tốkhác do lý tính quy đ?nh, thì nhữg lĩh vự khác cũg vậ,

chúng cũg có nhữg quyề hạ và nghĩ vụđ?c trưg củ chúng, do bả chấ củ chúng quy đ?nh: trong mộ cơthểcó lý

tính, mỗ bộphậ, trong khi bả tồ bả thân thì đ?ng thờ cũg bả tồ cảnhữg bộphậ khác dư?i hình thứ đ?c thù củ

chúng".

Hê-ghen không thấ rằg khi đ?a yế tốthứba đ vào, tứ "cái phổbiế vớ tính cách là cái phổbiế", ông phá hoạ

cảhai yế tốđ?u, hoặ ngư?c lạ. "Quyề lự nhà vua giảđ?nh nhữg yế tốkhác bao nhiêu thì mỗ yế tốtrong nhữg yế

tốnày lạ giảđ?nh quyề lự bấ nhiêu". Nế như tính quy đ?nh lẫ nhau này đ?ợ hiể không phả mộ cách thầ bí, mà

mộ cách hiệ thự, thì quyề lự củ nhà vua không phả do sựsinh đ? quyế đ?nh mà do nhữg nhân tốkhác quyế đ?

nh, do đ nó không phả là thếtậ, mà là lư đ?ng, tứ là, nó là tính quy đ?nh củ nhà nư?c, đ?ợ phân phố luân

phiên cho nhữg công dân củ nhà nư?c, phù hợ vớ cơcấ bên trong củ nhữg yế tốkhác. Trong mộ cơthểhợ lý

tính, đ?u không thểbằg sắ mà thân thểlạ bằg thị. Đ? tựbả tồ, các bộphậ phả có phẩ chấ như nhau, phả có máu

thị như nhau. Nhưg nhà vua thếtậ đ?ợ trờ phú cho phẩ chấ đ?c biệ, nhà vua là do chấ liệ khác tạ nên. ở đy, ả

thuậ củ tựnhiên đ?i lậ vớ cái tính chấ bình phàm củ ý chí duy lý củ nhữg thành viên khác củ nhà nư?c. Hơ

nữ, các bộphậ sởdĩcó thểbả tồ lẫ nhau, chỉlà vì toàn bộcơthểnằ trong trạg thái lưu đ?ng và mỗ mộ bộphậ đ đ?

u bịloạ khỏ trạg thái lưu đ?ng đ, cho nên không mộ bộphậ nào lạ có đ?ợ đ?c để "tính không lay chuyể", "tính

bấ biế" mà ởđy ngư?i ta gán cho ngư?i đ?ng đ?u nhà nư?c. Do đ, bằg tính quy đ?nh ấ, Hê-ghen đng gạ

bỏ"chủquyề do sựsinh đ?".

Thứhai: tính không chị trách nhiệ. Nế như nhà vua vi phạ "toàn bộchếđ? nhà

nư?c", vi phạ "luậ pháp" thì tính không chị trách nhiệ củ ông ta cũg chấ dứ, vì