C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 352

đu nó cũg tìm ra mâu thuẫ. Đy vẫ là sựphê phán giáo đề chủnghĩ đng công kích
đ?i tư?ng củ mình, giốg nhưtrư?c kia ngư?i ta bác bỏgiáo lý tam vịnhấ thểthầ
thánh bằg cách nêu lên mâu thuẫ giữ các khái niệ "mộ" và "ba". Ngư?c lạ, sựphê
phán chân chính vạh rõ quá trình phát sinh nộ tạ củ tam vịnhấ thểthầ thánh trong
đ?u óc con ngư?i, nó mô tảhành đ?ng đ? ra giáo lý đ. Cũg giốg nhưvậ, sựphê
phán thậ sựtriế họ đ?i vớ chếđ? nhà nư?c hiệ đ?i không chỉvạh ra nhữg mâu thuẫ
củ chếđ? ấ, coi là nhữg mâu thuẫ tồ tạ mộ cách hiệ thự; nó còn giả thích nhữg
mâu thuẫ ấ; nó hiể đ?ợ quá trình phát sinh và tính tấ yế củ nhữg mâu thuẫ ấ. Nó
hiể chúng theo nghĩ đ?c thù củ chúng. Tuy nhiên, sựhiể biế này không phả là ở
chỗ nhưHê-ghen hình dung, đu đu cũg tìm ra nhữg tính quy đ?nh củ khái niệ lô-
gích, mà là ở chỗhiể đ?ợ lô-gích đ?c thù củ đ?i tư?ng đ?c thù).

Hê-ghen trình bày đề đ nhưthếnày: trong quan hệcủ yế tốđ?ng cấ - chính

trịvớ yế tốquân chủ"chỉchứ đ?ng khảnăg phù hợ, do đ, cũg chứ đ?ng cảkhảnăg đ?
i đ?ch
".
Ởđu có sựđ?ng chạ giữ các ý chí khác nhau thì ở đ có khảnăg đ?i lậ. Bả thân Hê-
ghen cũg nói rằg "khảnăg phù hợ" cũg là "khảnăg đ?i lậ". Do đ, bây giờông phả
cấ tạ ra mộ yế tốvừ là "tính không thểđ?i lậ" vừ là "tính hiệ thự củ sựphù hợ". Đ?
i vớ ông ta, tựdo tưtư?ng và tựdo thông qua các quyế đ?nh bấ chấ ý chí củ nhà
vua và củ chính phủ sẽcó thểlà yế tốđ. Yế tốđ không còn là yế tố"chính trị- đ?ng
cấ" nữ. Nói cho đng ra, nó sẽtrở thành ý chí củ nhà vua và củ quyề hành chính, và
giốg hệ nhưbả thân chính phủ nó sẽở vào mộ tình trạg đ?i lậ vớ yế tốđ?ng cấ thậ
sự

Đi hỏ này mang hình thứ rấ ôn hòa trong nhữg câu kế củ đạ vă:

"Giốg nhưxét vềphía quyề lự nhà vua, quyề hành chính (§300) đ có tính quy đ?nh ấ, thì xét vềphía các đ?

ng cấ, mộ yế tốnào đ củ các đ?ng cấ cũg phả đ?ợ hư?ng sao cho sựtồ tạ củ nó vớ tính cách là yế tốtrung gian,

trởthành tính quy đ?nh cơbả củ nó".

Tính quy đ?nh mà yế tốnả sinh ra từcác đ?ng cấ cầ phả có thì đ?i lậ vớ tính

quy đ?nh mà quyề hành chính có đ?ợ từphía nhà vua, vì yế tốquân chủvà yế tốđ?
ng cấ là nhữg cự đ?i lậ nhau. Giốg nhưnhà vua đ?ợ dân chủhóa thông qua quyề
hành chính, yế tố"đ?ng cấ" cũg phả trởthành yế tốquân chủthông qua nhữg đ?i
biể toàn quyề củ mình. Do đ, Hê-ghen cầ đ?n yế tốquân chủtừphía các đ?ng cấ.
Vì quyề hành chính là yế tốđ?ng cấ từphía nhà vua, nên từphía đ?ng cấ cũg phả
có yế tốquân chủ