ng cấ. Bả chấ củ [quyề lự] nhà vua và củ chính phủcũg bộ lộra nhưvậ trong
"quyề lậ pháp". Chính ở đy, trong lĩh vự nhà nư?c chính trị mộ sốyế tốcá biệ củ
nhà nư?c tựcoi mình là. Bả chấ củ loài, là "bả chấ loài” vì nhà nư?c chính trịlà
lĩh vự củ tính quy đ?nh phổbiế củ chúng, là lĩh vự tôn giáo củ chúng. Đ?i vớ
nhữg yế tốkhác nhau củ nhà nư?c cụthể, nhà nư?c chính trị là tấ gươg củ chân
lý.
Do đ, nế như"sởhữ tưnhân đ?c lậ" trong nhà nư?c chính trị trong quyề lậ
pháp, có cái ý nghĩ củ tính đ?c lậ chính trị thì "sởhữ tưnhân đ?c lậ" này cũg là
tính đ?c lậ chính trịcủ nhà nư?c. "Sởhữ tưnhân đ?c lậ", hay "sởhữ tư nhân thự sự,
lúc đ không chỉlà "cộ trụcủ chếđ? nhà nư?c", mà còn là "bả thân chếđ? nhà nư?
c". Chẳg lẽcộ trụcủ chếđ? nhà nư?c lạ không phả là nề tảg củ nhữg nề tảg củ
chếđ? nhà nư?c, không phả là chếđ? nhà nư?c thậ sựcó trướ, hay sao?
Khi cấ tạ ra nhà vua thếtậ, Hê-ghen hình nhưtựmình cũg lấ làm kinh ngạ
về"sựphát triể nộ tạ củ khoa họ, tứ là việ từkhái niệ giả đ?n suy diễ ra toàn bộ nộ
dung củ nó", cho nên ông nhậ xét như sau (§279, chú thích):
“hư vậ, yế tốcơbả là con ngư?i - thoạ đ?u còn trừ tư?ng trong pháp quyề trự tiế - đ tựphát triể bả thân
thông qua nhữg hình thứ khác nhau củ tính chủquan củ mình, và ởđy, trong pháp quyề tuyệ đ?i, trong nhà
nư?c, trong tính khách quan hoàn toàn cụthểcủ ý chí, thì nó là con ngư?i củ nhà nư?c, là sựtựtin củ nhà nư?
c vào bả thân mình".
Nhưvậ có nghĩ là trong nhà nư?c chính trị bộ lộrõ rằg "con ngư?i trừ tư?ng"
là con ngư?i chính trịcao nhấ, là cơsởchính trịcủ toàn bộnhà nư?c. Trong chếđ?
con trư?ng thừ kếthì cũg vậ, quyề củ con ngư?i trừ tư?ng ấ, tính khách quan củ
nó, "sởhữ tưnhân trừ tư?ng", đ?ợ thểhiệ thành tính khách quan cao nhấ củ nhà
nư?c, thành quyề tồ tạ cao nhấ củ nhà nư?c.
Nhà nư?c là nhà vua thếtậ, là mộ con ngư?i trừ tư?ng. Đề này chẳg qua
chỉcó nghĩ: con ngư?i nhà nư?c là trừ tư?ng, hay nhà nư?c là nhà nư?c củ con
ngư?i trừ tư?ng; cũg nhưngư?i La Mã đ xem xét quyề nhà vua hoàn toàn trong
khuôn khổnhữg tiêu chuẩ củ tưpháp; nói cách khác, họquan niệ tư pháp là tiêu
chuẩ tố cao củ công pháp.
Ngư?i La Mã là nhữg ngư?i duy lý củ sởhữ tưnhân tố cao; ngư?i Đ?c là
nhữg nhà thầ bí chủnghĩ củ sởhữ tưnhân đ.
Hê-ghen coi tư pháp là quyề củ con ngư?i trừ tư?ng, hay quyề trừ tư?ng.
Thậ vậ, quyề này cầ đ?ợ coi là sựtrừ tư?ng củ quyề và do đ, là quyề hưả củ con
