C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 372

sởhữ tưnhân củ nhữg đ?ng cấ đ?c thù. Các tỉh là sởhữ tưnhân củ nhữg vư?ng hầ
cá biệ v.v.. Lo liệ việ nư?c v.v. là sởhữ tưnhân củ kẻcầ quyề. Tinh thầ là sởhữ tư
nhân củ giớ tăg lữ Việ tôi chấ hành nhữg nghĩ vụcủ tôi là sởhữ tưnhân củ kẻkhác,
cũg nhưquyề củ tôi là sởhữ tưnhân đ?c thù. Chủquyề, ở đy tứ là dân tộ, là sởhữ
tưnhân củ hoàng đ?.

Thư?ng thư?ng có quan để cho rằg ở thờ trung cổ mỗ hình thứ củ quyề, củ

tựdo, củ tồ tạ xã hộ đ?u biể hiệ thành đ?c quyề, thành ngoạ lệđ?i vớ thông lệ Ởđy,
không thểkhông vạh ra mộ sựkiệ kinh nghiệ là nhữg đ?c quyề ấ đ?u xuấ hiệ dư?i
hình thứ sởhữ tưnhân. Vậ cơsởchung củ sựtrùng hợ ấ là gì? Là: sởhữ tưnhân tồ
tạ loài củ đ?c quyề
, tứ quyề vớ tính cách là mộ ngoạ lệ

Phàm nơ nào các ông vua xâm phạ tớ tính đ?c lậ củ sởhữ tưnhân, như ở

Pháp, thì họđ xâm phạ sởhữ củ các nghiệ đàn trư?c khi xâm phạ tớ tài sả củ các
cá nhân. Nhưg xâm phạ sởhữ tưnhân củ các nghiệ đàn thì họcũg đ?ng thờ xâm
phạ tớ sởhữ tưnhân vớ tưcách là nghiệ đàn, là mố liên hệxã hộ.

Trong chếđ? thái ấ ngư?i ta thấ rõ rằg quyề lự nhà vua là quyề lự củ sởhữ

tưnhân, rằg trong quyề lự nhà vua vừ ẩ giấ bí mậ củ quyề lự chung, lạ vừ ẩ giấ bí
mậ củ quyề lự củ tấ cảcác tậ đàn nhà nư?c.

(Nhà vua, vớ tư cách là kẻđ?i diệ củ quyề lự nhà nư?c, biể hiệ cơsởquyề lự

trong nhà nư?c. Vì thế nhà vua lậ hiế biể hiệ ý niệ nhà nư?c lậ hiế trong tính trừ
tư?ng nhấ củ nó. Mộ mặ nhà vua lậ hiế thểhiệ ý niệ nhà nư?c, sựvĩđ?i thiêng liêng
củ nhà nư?c, và thểhiệ ý niệ đ vớ tư cách là con ngư?i đ. Đ?ng thờ nhà vua lậ hiế
chính là mộ sựbị đ?t đ?n thuầ, và vớ tưcách là mộ con ngư?i và là nhà vua, ông ta
không có quyề lự thự tế cũg không có lĩh vự hoạ đ?ng thự tế Ở đy, sựphân chia
giữ con ngư?i chính trịvà con ngư?i hiệ thự, giữ con ngư?i hình thứ và con ngư?i
vậ chấ, giữ nhân cách phổbiế và nhân cách cá thể giữ con ngư?i và con ngư?i xã
hộ, biể hiệ ra mộ cách hế sứ mâu thuẫ).

Sở hữ tưnhân mang cái dấ vế củ lý trí La Mã và củ tình cả Đ?c. đy, nế so

sánh hai cự này củ sựphát triể củ cùng mộ thểchếthì thậ là bổích. Việ đ sẽgiúp
cho chúng ta giả quyế vấ đ? chính trịđng thả luậ.

Ngư?i La Mã quảthự là nhữg ngư?i đ?u tiên đ xây dựg quyề sởhữ tưnhân,

quyề trừ tư?ng, tưpháp, quyề củ con ngư?i trừ tư?ng. Tưpháp La Mãtư pháp
dư?i biể hiệ cổđể củ nó. Nhưg không ở đu chúng ta thấ ngư?i La Mã thầ bí hóa
quyề sởhữ tưnhân như ngư?i Đ?c. Không ở đu, quyề này trởthành công pháp.