C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 410

công dân củ nhà nư?c chăg? ỞĐ?c nói chung không có công dân củ nhà nướ. Vớ
tư cách con ngư?i chăg? Các anh cũg không phả là nhữg con ngư?i, giốg như
nhữg kẻmà các anh kêu gọ.

Bau-ơđ?t vấ đ? giả phóng nhữg ngư?i Do Thái theo cách mớ, sau khi đ phê

phán tấ cảnhữg cách đ?t vấ đ? và giả quyế vấ đ? trư?c đy. Ông hỏ: nhữg thuộ tính
củ ngư?i Do Thái cầ phả đ?ợ giả phóng và củ nhà nư?c Cơ Đ?c cầ phả đ?ợ giả
phóng là nhữg thuộ tính nhưthếnào? Và ông trảlờ bằg cách phê phán tôn giáo Do
Thái, ông phân tích sựđ?i lậ tôn giáo giữ đ?o Do Thái vớ đ?o Cơ Đ?c, giả thích
bả chấ củ nhà nướ Cơ Đ?c giáo, - và ông đ làm tấ cảnhữg việ đ mộ cách dũg cả,
sắ bén, có luậ cứvữg chắ, dướ mộ hình thứ trình bày vừ chính xác lạ vừ diễ cả và
rấ kiên quyế.

Vậ thì Bau-ơgiả quyế vấ đ? Do Thái như thếnào? ông ta đ tớ kế luậ gì? Cách

đ?t vấ đ? là cách giả quyế vấ đ?. Phê phán vấ đ? Do Thái là giả đp vấ đ? Do Thái.
Nhưvậ, nhữg kế luậ củ ông ta quy lạ là nhưsau:

Chúng ta phả giả phóng bả thân rồ mớ có thểgiả phóng ngư?i khác.
Hình thứ đ?i lậ kiên trì nhấ giữ ngư?i Do Thái vớ ngư?i CơĐ?c giáo là sựđ?i

lậ tôn giáo. Làm thếnào đ? xóa bỏđ?ợ sựđ?i lậ? Muố thế cầ phả làm cho nó
không thểcó đ?ợ. Làm thếnào đ? sựđ?i lậ tôn giáo không thểcó đ?ợ? Muố thếphả
thủtiêu tôn giáo. Mộ khi ngư?i Do Thái và ngư?i CơĐ?c giáo bắ đ?u xem nhữg
tôn giáo đ?i lậ nhau củ mình chẳg qua chỉlà nhữg mứ đ? phát triể khác nhau củ
tinh thầ nhân loạ,
là nhữg bộda rắ khác nhau mà lịh sửđ lộ bỏkhỏ thân mình, và
xem bả thân con ngư?i nhưrắ thay da, - thì khi đ, theo Bau-ơ ngư?i Do Thái và
ngư?i Cơ Đ?c giáo không còn nằ trong mố quan hệphê phán, khoa họ, củ con
ngư?i đ?i vớ nhau. Khi đ, khoa họ là sựthốg nhấ củ họ Còn nhữg sựđ?i lậ trong
khoa họ thì do bả thân khoa họ xóa bỏ

Ngư?i Do Thái Đ?c, vấ phả trư?c hế là tình trạg thiế sựgiả phóng chính trịvà

tính chấ Cơ Đ?c giáo đ?ợ chính thứ thừ nhậ củ nhà nư?c. Song trong quan niệ củ
Bau-ơ vấ đ? Do Thái có mộ ý nghĩ chung, không tùy thuộ vào nhữg đề kiệ riêng
củ Đ?c. Đó là vấ đ? mố quan hệgiữ tôn giáo vớ nhà nư?c, vấ đ? mâu thuẫ giữ tính
chấ hạ chếcủ tôn giáo vớ sựgiả phóng chính trị
Giả phóng khỏ tôn giáo trởthành
đề kiệ cảcho ngư?i Do Thái muố đ?ợ giả phóng vềchính trị lẫ cho nhà nướ phả
giả phóng ngư?i khác và tựbả thân trởthành đ?ợ giả phóng.