vềngày thứbả không còn có hiệ lự bắ buộ đ?i vớ ngư?i Do Thái, sẽlà lờ tuyên bốđnh chỉsựtồ tạ củ đ?o Do
Thái" (tr.71).
Nhưvậ, Bau-ơmộ mặ đi hỏ ngư?i Do Thái phả từbỏđ?o Do Thái, còn con
ngư?i nói chung thì phả từbỏtôn giáo, đ? tựgiả phóng vớ tưcách là công dân củ
nhà nư?c. Mặ khác, Bau-ơnhấ quán ở chỗxem sựxóa bỏtôn giáo vềmặ chính trịlà
xóa bỏtôn giáo nói chung. Nhà nướ giảđ?nh tôn giáo thì chưa phả là nhà nướ
chân chính, nhà nướ thự sự
“ấ nhiên, quan niệ tôn giáo tạ ra nhữg đ?m bả cho nhà nư?c. Nhưg cho nhà nướ nào? Cho nhà nư?c kiể
nào?" (tr.97).
Chính trong để này đ bộ lộquan để phiế diệ vềvấ đ? Do Thái.
Bấ luậ trườg hợ nào cũg không đ?ợ tựgiớ hạ trong việ nghiên cứ các vấ đ?:
Ai phả giả phóng? Ai phả đ?ợ giả phóng? Sựphê phán sẽcòn phả làm mộ đề
thứba nữ. Nó sẽ phả đ?t vấ đ?: đy là sựgiả phóng loạ nào? Nhữg đề kiệ nào toát
ra từbả chấ sựgiả phóng đng đi hỏ ? Chỉcó phê phán bả thân sựgiả phóng chính
trịmớ là sựphê phán cặ kẽvấ đ? Do Thái và thự sựbiế nó thành "vấ đ? phổbiế củ
thờ đ?i".
Vì Bau-ơkhông nâng vấ đ? lên tầ cao đ cho nên ông ta rơ vào mâu thuẫ. Ông
ta đư ra nhữg đề kiệ không dự trên bả chấ củ bả thân sựgiả phóng chính trị. Ông
ta nêu ra nhữg vấ đ? không thuộ phạ vi nhiệ vụcủ ông, và giả
quyế nhữg nhiệ vụkhông giả đp đ?ợ vấ đ? ông nghiên cứ. Khi Bau-ơnói đ?n nhữg
kẻchốg lạ sựgiả phóng ngư?i Do Thái: "Sai lầ củ họchỉlà ở chỗhọđ giảđ?nh rằg
Nhà nư?c Cơ Đ?c giáo là nhà nướ chân chính duy nhấ và không phê phán nó
nhưhọđ phê phán ngư?i Do Thái" (tr.3), - thì theo ý kiế chúng tôi, sai lầ củ Bau-
ơlà ông chỉphê phán "nhà nư?c Cơ Đ?c giáo" mà không phê phán "nhà nướ nói
chung", là ông không nghiên cứ mố quan hệgiữ sựgiả phóng chính trịvớ sựgiả
phóng con ngư?i, và vì vậ, đư ra nhữg đề kiệ chỉcó thểgiả thích đ?ợ bằg sựlẫ lộ
mộ cách không phê phán giả phóng chính trịvà giả phóng con ngư?i nói chung
mà thôi. Nế Bau-ơhỏ ngư?i Do Thái: theo quan để củ các anh, các anh có quyề đi
hỏ sựgiả phóng chính trịkhông? - thì chúng ta, ngư?c lạ, sẽđ?t câu hỏ: quan để
giả phóng chính trị có quyề đi hỏ ngư?i Do Thái từbỏđ?o Do Thái không, đi hỏ
con ngư?i từbỏtôn giáo nói chung không?
Vấ đ? Do Thái đ?ợ đ?t ra mộ cách khác nhau tùy theo ngư?i Do Thái sốg
trong nhà nướ nào. ỞĐ?c, nơ không có nhà nướ chính trị nhà nư?c vớ tưcách là
