C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 440

Tồ tạ dư?i cõi trầ củ lầ lạ đ bịmấ uy tín, mộ khi sựoratio pro aris et focis

149

1*

trên thư?ng giớ củ nó bịbác bỏ Ngư?i nào đ đ tìm mộ tồ tạ siêu nhân nào đ trong
tính hiệ thự ả tư?ng trên thư?ng giớ mà chỉtìm thấ có sựphả ánh củ bả thân mình,
thì ngư?i đ không còn mong muố chỉtìm thấ cái bềngoài củ bả thân mình, cái
không-phả-là-con-ngư?i, - ở nơ mà ngư?i đ đng tìm và phả tìm tính hiệ thự chân
chính củ mình.

Că cứcủ sựphê phán chốg tôn giáo là: con ngư?i sáng tạ ra tôn giáo chứtôn

giáo không sáng tạ ra con ngư?i. Cụthểlà: tôn giáo là sựtựý thứ và sựtựcả giác củ
con ngư?i chưa tìm đ?ợ bả thân mình hoặ đ lạ đ? mấ bả thân mình mộ lầ nữ.
Nhưg con ngư?i không phả là mộ sinh vậ trừ tư?ng, ẩ náu đu đ ở ngoài thếgiớ.
Con ngư?i chính là thếgiớ con ngư?i, là nhà nư?c, là xã hộ. Nhà nư?c ấ, xã hộ ấ
sả sinh ra tôn giáo, tứ thếgiớ quan lộ ngư?c, vì bả thân chúng là thếgiớ lộ ngư?c.
Tôn giáo là lý luậ chung củ thếgiớ ấ, là cươg yế bách khoa củ nó, là lô-gích dư?i
hình thứ

Mộ khi xã hộ xóa bỏđ?ợ bả chấ kinh nghiệ chủnghĩ củ đ?o Do Thái,

xóa bỏđ?ợ sựbuôn bán và nhữg tiề đ? củ nó, thì sẽkhông thểcó ngư?i Do
Thái nữ, bở vì ý thứ củ họsẽkhông còn có đ?i tư?ng nữ, bở vì
cơsởchủquan củ đ?o Do Thái, nhu cầ thự tiễ, sẽhóa thành ngư?i, bở vì
sựxung đ?t giữ tồ tạ cả tính - cá nhân củ con ngư?i vớ sựtồ tạ loài củ nó
sẽbịxóa bỏ

Sựgiả phóng ngư?i Do Thái vềmặ xã hộ là sựgiả phóng xã hộ khỏ đ?o Do

Thái.

Do C.Mác viế vào mùa thu 1843 In theo bài đ?ng trong tạ chí

Đ đ?ng trong tạ chí "Deutsch Nguyên vă là tiếg Đ?c

Fanzösische Jahrbỹher", nă 1844

Ký tên: Các Mác