đưa thư của Chất tâu lên, vua bảo chư tướng rằng: Chất là người giảo hoạt,
lời khuyến ấy chưa chắc đã thực. ồi Trung biết mưu của Chất, trách hỏi tận
mặt. Chất sợ việc đã tiết lộ ra, bèn không làm nội ứng cho ta.
Năm Mậu Ngọ (1798), Trung đóng quân giữ Trà Khúc, gặp Tây Sơn có
biến tại triều, Nguyễn Văn Bảo, Nguyễn Quang Toản ngờ Trung cùng dự
mưu việc ấy, bắt Trung giết đi, lại sai bắt cả Chất nữa. Chất đem người ở
mặt giống mình, cho uống thuốc độc giả làm tự tử, mẹ là Đào Thị vẫn
không biết, khóc thương lắm, Tây Sơn tin là Chất đã chết. Chất ngầm đem
mẹ và vợ con vào ở trong núi Trà Đồng, đã lâu, bạn Chất (không rõ tên) có
quen biết tướng Tây Sơn là Tổng quan Lê Văn Thanh nói với Thanh rằng
Chất có tài làm tướng sao không dùng để giúp một tay, Thanh vốn trọng tài
Chất, bảo người bạn ấy rằng: Chất đã chết rồi, còn đâu mà dùng, người bạn
ấy nói rằng: Dùng Chất thì Chất sống, không dùng Chất thì Chất mới chết,
Thanh hỏi kỹ lại, người bạn đem sự thực nói ra cho Thanh biết, rồi dẫn
Chất vào. Thanh nói đùa rằng Chất hay ma đấy, mày chết lâu rồi, ai đắp thịt
vào xương mày làm lại xác mày mà đến đây, nói thế rồi dắt tay lên ngồi
cùng uống rượu lưu cho ở dưới trướng, cho làm quản binh. Năm Kỷ Mùi
(1799) đại binh đánh thành Quy Nhơn, Chất bèn đem thuộc binh hơn 200
người đến cửa quân Võ Tánh hàng, xin vì triều đình xuất lực. Vua cho
thuộc Tánh sai khiến. Lưu mẹ Chất là Đào Thị và gia quyến Chất ở đồn
Nhạn Tử, cấp phát tiền gạo để nuôi, liền đưa về Gia Định. Chất theo chư
tướng đánh giặc rất là đắc lực. Lúc bấy giờ tướng Tây Sơn là Nguyễn Văn
Ứng giữ thành Quy Nhơn bị quân ta đánh dữ, Ứng mưu bỏ thành dẫn quân
voi theo thượng đạo trốn di. Chất biết tình trạng ấy đem báo cho Tánh biết,
Tánh sai Chất quản quân đánh giặc ở Kỳ Đáo. Đánh tan giặc, thu được
quân voi vô kể, quân ta tiến vây thành Quy Nhơn, Tổng quản giặc là Lê
Văn Thanh, thượng thư giặc Nguyễn Thái Phúc đem thành hàng, vua cho
đổi tên là thành Bình Định. Chọn lính 3 huyện đặt làm 5 đồn ngự lâm. Cho
Chất làm Tá đồn Đô thống chế, theo Tánh lưu giữ thành ấy. Lũ tướng giặc
Trần Quang Diệu đem lính thủy lính bộ đến đánh, Tánh muốn thu quân vào
