Quang Toản đã sang sông đi rồi, Chất dẫn quân về dâng 2 quả ấn bắt được
của giặc, chư tướng có người nói Chất đuổi giặc bất lực, đánh trống đi
thong thả để cho Quang Toản trốn thoát, là bởi người chứ không phải bởi
trời. Vua nói rằng việc ấy sao nên vội nói thế (việc này ở truyện Nguyễn
Đức Xuyên), trước đây tướng giặc Trần Quang Diệu ở Bình Định nghe
quân vua tiến đánh Phú Xuân, lập tức sai Tư khấu đảng nó là Định đem
5000 quân đi đường núi ngầm về cứu, quân Định đi đến Cao Đôi, vua nghe
tin báo lập tức sai Chất cùng Duyệt đón đánh. Định chạy chết. Bắt được đồ
đảng là Lê Văn Từ, còn quân đều hàng. Từ là anh vợ Chất, Từ đã hàng,
những ngụy quan trốn tránh, Chất đều chiêu dụ, trước sau ra thú rất nhiều.
Ở đấy hơn 10 ngày Chất cùng Duyệt và lũ Tống Viết Phúc đem quân vào
cứu Bình Định, quân ta đến Quảng Ngãi, đánh giặc ở Trà Khúc, bắt sống
được giặc rất nhiều. Tiến đóng đồn ở Thanh Hảo cùng giặc chống nhau,
Duyệt tính khe khắt, thường lấy khí thế lấn người, tướng sĩ đều sợ. Chất tự
nghĩ mình mới phụ thuộc không được các cựu thần trọng, bởi thế uốn lòng
chịu Duyệt, Duyệt cũng trọng Chất là người có mưu lược, hai người giao
kết tốt lắm, nói gì cũng nghe. Chất ở quân thứ nghe nói sông Gianh có giặc,
bèn nói với Duyệt xin về Phú Xuân để đợi sai khiến, vua dụ lưu Chất ở lại
và nói rằng ngươi cùng Duyệt cầm quân đánh giặc gánh nặng một phương
ta đã yên lòng, ngươi nên cùng Duyệt lấy nghĩa giao nhau, chớ lấy khí thế
làm cao thấp, chớ lấy tài năng làm hơn kém, đồng tâm mưu toan, làm xong
công việc mới là tôi của xã tắc, của báu của nhà nước vậy. Mùa thu năm ấy,
vua phong Chất tước Quận công, chia quân theo đường rừng Bình Định
quanh ra sau lưng giặc xem chỗ yếu hại lập đồn cùng với quân Nguyễn Văn
Thành hợp lại để bức bách giặc, giặc bỏ thành trốn. Quân ta báo tin thắng
trận thu phục thành Bình Định, lưu Thành trấn thủ đất ấy. Vua cho triệu
Chất
Gia Long năm thứ nhất (1802), vua đem đại quân ra đánh Bắc Thành. Vua
cho thăng Chất làm Khâm sai chưởng Hậu quân Bình Tây tướng quân cùng
Duyệt lĩnh quân bộ tiến đi trước, quân ta đến dinh Vĩnh Định đồn Tiên Lý,
gặp giặc đánh liều phá tan được, thừa thắng tiến lên, quân đi đến đâu thế dễ
