ĐẠI NAM LIỆT TRUYỆN - TẬP 2 - Trang 363

Chất đến Bắc Thành, tâu rằng: "Lính mới mộ được hơn 20.000 người, dồn
thành hơn 300 đội, xin đặt làm Tĩnh Bắc, Định Bắc, An Bắc hơn 30 cơ, lưu
thành sai phái. Lại điều bổ vào số lính thiếu của ngũ quân ngũ kịch và phân
phái trú phòng các ngoại trấn". Vua đều cho nghe làm.

Năm thứ 6 (1825), Chất tâu: Phần mộ thân phụ chưa xây, sinh phần mẹ già
chưa đặt, xin cho con là Hậu nghỉ giả hạn về quê thay làm việc nhà. Vua
nghe cho. Lại cho 500 quan tiền. Mùa đông năm ấy mẹ Chất là Đào Thị ốm
chết. Chất xin chọn người thay làm việc để về sửa việc tang mẹ, vua không
nỡ cướp tình bèn cho Nguyễn Hữu Thận làm Bắc Thành Hiệp tổng trấn đi
thay Chất. Mà cho Chất vẫn đeo hàm Chưởng hậu quân về quê để tang mẹ.
Ban tiền gấm vải lụa đưa đến tận nhà. Thuận Thiên Cao Hoàng hậu nghe
tin cũng ban cho 3 cây gấm Tống và 50 lạng bạc.

Năm thứ 7 (1826), Bắc Thành trộm giặc nổi lên nhiều, Chất xin lưu lại Bắc
Thành để đánh giặc. Vua dụ rằng: "Ngươi nhận trọng khẩn đã lâu, cố cho ta
khỏi lo về phương Bắc. Mùa đông năm ngoái vì có tang mẹ xin nghỉ việc,
trẫm không nỡ cướp tình đã chọn người thay. Nay Bắc Thành giặc cướp
nhiều, trẫm còn phải dậy sớm ăn muộn, người há khiết nhiên đi được à?
Tưởng nên vì triều đình xuất lực cùng viên mới là Nguyễn Hữu Thận,
Trương Phúc Đặng bàn bạc xếp đặt việc xong rồi sẽ5; tang mẹ thì công
nghĩa tư tình đều được tốt cả nếu cấp về gia đình, cũng nên tâu cho ta biết".

Chất bèn xin lưu làm việc Bắc Thành một tháng, và nói rằng: ốm chưa khỏi
mong được về nhà chôn mẹ được thoả lòng hiếu, hoặc có thể khỏi ốm. Vua
đem tờ biểu lập tức xuống dụ cho Chất về quê. Chất về đến kinh, vua sai
người đến nhà riêng hỏi thăm yên ủi, bèn cho đem liêu thuộc 500 người về
quê trị tang mẹ. Lại cho chiếu phần phát lương cho. Chất về đến Bình Định,
bệnh cũ lại phát, năm ấy mùa thu, Chất chết, thọ 53 tuổi. Quan Trấn thủ
Bình Định đem việc tâu lên.

Vua nghe tin Chất chết, thương xót, nghỉ chầu 3 ngày, lại cho Chất gấm sa
vũ đoạn đều 6 tấm và 3.000 quan tiền, tặng hàm Thiếu phó, thuỵ là Trung