1019
tức bỏ cô kia vào thùng và ñón Nê-na về. Mụ dì không biết việc ñó, cứ giội nước
sôi, thành ra chết con ñẻ
1
.
Trái với truyện trên, ở nhiều truyện của một số dân tộc khác, sự trừng phạt ñối
với mẹ con mụ dì ghẻ lại có vẻ nhẹ nhàng. Chẳng hạn như truyện của Ru-ma-ni
(Roumanie) mà Hoàng Thị Đậu
2
có nhắc ñến. Ví dụ truyện Bồ câu của nàng I-
lê-a-na Cô-sin-de-a-na (không có việc trả thù); truyện Con gái ông lão và con
gái bà lão (mụ dì ghẻ không bị phạt, chỉ cô gái mụ phải sống cô ñộc suốt ñời,
v.v...). Theo tác giả, nếu "chúng ta so sánh sự ñối xử của mẹ con mụ dì ghẻ trong
các bản khác nhau của Ru-ma-ni với những hành ñộng tàn bạo của mẹ con mụ dì
ghẻ trong các bản khác nhau của Việt-nam, ta sẽ thấy mức ñộ ác nghiệt, tàn bạo
rất khác nhau; do ñó mức ñộ trừng phạt cũng khác nhau. Tuy vậy, những truyện
thuộc loại Tấm Cám của Việt-nam và của Ru-ma-ni ñều biểu hiện chung tư
tưởng là "ác giả, ác báo", "gieo gió thì gặt bão".
Cô-xcanh (Cosquin) trong sách ñã dẫn, có trình bày một loạt truyện lưu hành ở
các nước mà ông gọi là Tro Bếp nam (Cendrillon masculin), nhân vật chính
không phải nữ mà là nam, lúc bé có vẻ lười biếng, ngây ngô, nằm mãi không
dậy, lấm lem vì vùi trong tro, v.v... Nhưng ñến một lúc nào ñó trở nên có sức
mạnh ghê gớm, ăn khỏe, làm nên những kỳ tích, v.v... (Xem Khảo dị truyện
Thánh Gióng, số 134, tập III).
1
Phần nhiều những truyện kể trên ñều theo Cô-xcanh (Cosquin). Truyện cổ tích dân gian
miền Lo-ren và Những truyện cổ tích Ấn-ñộ và phương Tây, v.v...
2
Trong bài Một số tư liệu ñể tiến tới so sánh truyện Tấm Cám của Việt-nam và Ru-ma-ni (Tạp
chí văn học, số 3-1963).
