1056
163. QUÂN TỬ
Ngày xưa, có một anh chàng nghèo sống một thân một mình. Anh thường ăn ở
nhân ñức với mọi người, lòng nhân ñức của anh còn ban phát ñến cả giống vật.
Bởi thế người ta quen gọi anh là Quân tử.
Trong nhà có bao nhiêu của nả, anh lần lượt ñem ra giúp ñỡ cho người nguy
kẻ khó, còn mình thì sống rất ñạm bạc. Một hôm, gần ngày kỵ cha, Quân tử có
ñể dành ñược mấy bát gạo nếp và một con gà ñể làm giỗ. Có một con chuột quen
mui ăn vụng, hôm ấy chui vào hũ gạo, bất ñồ bị anh chộp ñược. Anh bảo chuột:
- Chuột ơi! Nhà tao nghèo, chỉ có từng ấy gạo nếp ñể làm giỗ cha. Mày ñi tìm
những thứ khác mà ăn. Đừng có ăn vụng của tao tội nghiệp!
Nói ñoạn thả chuột ra.
Tối lại, có con cáo lẻn vào bắt gà, nhưng chưa kịp lọt ra khỏi chuồng thì ñã bị
Quân tử nắm lấy gáy. Cáo nằm chờ chết thì ñã nghe Quân tử nói:
- Cáo ôi! Nhà tao nghèo lắm chỉ có con gà dành cho ngày giỗ cha. Mày hãy
thương tao ñi kiếm ăn nơi khác, ñừng có bắt mất gà tao, ñến ngày ấy biết lấy gì
mà cúng.
Nói ñoạn cũng thả cáo ra. Cáo ñược phóng thích lủi một mạch.
Đến ngày giỗ cha, Quân tử ñồ xôi luộc gà, thắp hương ñèn sửa soạn vào làm
lễ, thì một chú ruồi ñánh hơi bay ñến ñậu vào cỗ xôi ñánh chén thỏa thích.
Nhưng Quân tử ñã nhanh tay quơ ñược. Bị kẹt chặt, ruồi ta hết ñường giãy giụa,
chắc là khó thoát cái chết. Nhưng rồi ruồi cũng may mắn ñược thả ra sau khi
nghe những lời của Quân tử:
- Cỗ xôi của ta dâng cúng lên cha mẹ, sao mày lại hỗn hào dám ñến ăn trước.
Mày hãy ñi ñi, có gì chốc nữa lại tới.
Tiếng ñồn về lòng nhân ñức của Quân tử vang khắp nơi. Buổi ấy nhà vua ñang
muốn kén chọn người tài ñức ñể gả công chúa. Nghe tin ñồn về Quân tử, vua
bèn sai quan quân ñi triệu về kinh. Nhưng khi gặp mặt Quân tử, thấy anh ăn nói
không ñược lễ phép thì vua không ñược hài lòng. Để tiện từ chối, vua bèn phán:
- Ta vui lòng gả công chúa cho nhà ngươi, nhưng nhà ngươi cũng phải có một
mâm vàng làm sính lễ mới ñược.
Nghe vậy Quân tử lủi thủi trở ra, tin rằng không có hy vọng làm phò mã. Ngày
hôm sau anh ñi dạo rừng, mặt buồn rười rượi. Bỗng anh gặp con cáo ngày nọ
chạy ngang trước mặt. Nó hỏi anh vì sao mà buồn. Quân tử bèn kể chuyện ñầu
