1098
lâu ñài mới. Trong buổi hội, ñứa bé kể cho vua biết mọi chuyện và nói nguyên
do chỉ là vì quỷ ngự trị thế gian. Lập tức vua tái hợp với hoàng hậu cũ
1
.
Xem thêm truyện của người Xắc-xông (Saxons) ở Tơ-răng-xin-van-ni
(Transynvanie) (Khảo dị truyện số 153) cũng có hình tượng ñứa bé con ñẻ của
hoàng hậu trước bị hãm hại, rồi mấy lần tái sinh, sau mấy lần bị ám hại nữa, cho
ñến lúc em gặp ñược vua cha trình bày sự thật, giành lại ñịa vị cho mẹ ñẻ.
Người Lào còn có truyện Bốn cây phượng cũng cùng một mô-típ:
Xưa có một ông vua tên là Si-vít có hai vợ. Một hôm vua bận ñi săn voi dữ, ở
nhà hoàng hậu là Ma-hê-si ñẻ một lúc bốn ñứa con trai. Người vợ hai của vua vì
ghen tị, nhân phép che mắt cho Ma-hê-si lúc sinh, bèn bắt bốn ñứa trẻ bỏ lên bè
thả sông, rồi thay vào bốn con chó con. Vua về thấy chó, nổi giận ñuổi hoàng
hậu ra khỏi cung, bốn ñứa bé may mắn gặp một bà làm vườn ñem về nuôi.
Nhưng hoàng hậu ñộc ác nghe tin bốn hoàng tử còn sống, lại sai ñầy tớ lén ñánh
thuốc ñộc giết chết. Ở bốn ngôi mộ của bốn ñứa trẻ mọc lên bốn cây phượng vĩ.
Hoàng hậu lại sai lính ñến chặt cây vứt xuống sông. Một chú tiểu thấy dính ở tay
không phải nhựa cây mà là máu. Bèn về kể chuyện với một nhà sư tiên tri. Ông
này biết có bốn vị thánh trên trời xuống nhập vào cây, bèn dùng nước thánh vẩy
vào: bốn cây phượng biến thành bốn chàng trai ñẹp thông minh. Họ ở lại cùng
nhà sư học tập võ nghệ và ñọc kinh. Sau ñó họ xin phép ñi tìm bố. Đến một
vương quốc, họ biết vua Si-vít là cha mình, nhưng vua thì lại không biết. Vua sai
một toán lính bắt bốn chàng, nhưng bốn chàng chống lại kịch liệt làm cho chúng
thua chạy. Vua giận quá, tự mình cầm quân ñi ñánh. Những mũi tên của vua bắn
ra lại hóa thành bánh ngọt, trong khi ñó những mũi tên của họ hóa thành hoa.
Vua mới hiểu ñó là con mình, bèn ñón họ vào cung, bảo họ ñi tìm mẹ trở về,
ñồng thời vua ñuổi cổ hoàng hậu ñộc ác
2
.
Một số dị bản khác còn kết hợp với mô-típ truyện Người thợ săn và mụ chằng
có hình tượng nổi bật ném bảo bối thành núi hoặc thành sông nhằm cản chân mụ
chằng ñuổi theo. Xem thêm truyện Cục thịt của Miến-ñiện (Myanmar), Khảo dị
truyện số 137.
1
Đều theo Huy-ê (Huet), Truyện kể về các chị em ghen tuông, tạp chí Dân tộc và xã hội học
(1910 - 1911).
2
1. Theo Gu-i-nô (Gouineau) trong Pháp Á tạp chí, số 118 - 120 (1956).
