1099
167. ÔNG DÀI ÔNG CỘC HAY LÀ SỰ TÍCH THẦN SÔNG KỲ-CÙNG
Ngày xưa, ở vùng sông Tranh thuộc về tỉnh Đông có hai vợ chồng một nhà nọ,
gia tư cũng vào hạng khá, nhưng tuổi già mà chưa có con. Thường ngày họ cầu
trời có một ñứa con cho vui tuổi già. Một hôm, trong khi ra ñồng phát ruộng,
người chồng nhặt ñược hai quả trứng to bằng nắm tay, bèn ñưa cho vợ xem.
Xem xong, chồng ñịnh vứt ñi, nhưng người vợ ngăn lại: - "Đừng vứt, cứ ñể cho
nó nở xem thử con gì. Bèn ñưa về bỏ vào vò ñặt cạnh bếp. Chỉ trong mấy ngày,
trứng nở thành một cặp rắn nhỏ trên ñầu có mào ñỏ rất xinh. Thấy vậy, người
chồng ñịnh ñánh chết, nhưng người vợ ngăn lại: - "Đừng ñánh tội nghiệp. Cứ ñể
mặc tôi, tôi nuôi chúng làm con". Hai con rắn rất khôn, từ ñó quấn quýt với
người, ñi ñâu cũng ñi theo. Chúng chóng lớn, mới bằng chiếc ñũa, chẳng bao lâu
ñã to bằng ngón tay. Một hôm người chồng cuốc vườn, cặp rắn bò theo sát nút
ñể kiếm cái ăn trong ñất mới lật. Vô tình một nhát cuốc bổ xuống làm ñứt ñuôi
một con. Con rắn quằn quại. Người vợ kêu lên: - "Chà, tội nghiệp! mày cứ quẩn
bên ông lão làm gì cho khổ thân thế này!". Từ ñó con rắn bị ñứt ñuôi ngày một
trở lên hung giữ hơn con kia.
Hai con càng lớn càng ăn khỏe. Chúng thường bò vào chuồng gà các nhà lân
cận tìm bắt gà con. Bị xóm giềng chửi bới luôn canh, một hôm chồng bảo vợ: -
"Thôi, ta ñem thả chúng xuống sông cho chúng kiếm ăn kẻo lại có ngày mang
họa". Hai vợ chồng bèn mang cặp rắn ñến bờ sông thả xuống và nói:
- Bớ các con! Các con hãy ở ñây tự kiếm lấy cái nuôi thân, ñừng có trở về, bố
mẹ không có ñủ sức nuôi các con nữa!
Cặp rắn vừa thả xuống nước, lập tức sóng gió nổi lên ầm ầm, các loài thủy tộc
ở các nơi về tụ hội bơi lượn ñông ñảo. Hai vợ chồng rất kinh ngạc. Đêm lại,
chúng về báo mộng cho họ biết là chúng ñã ñược vua Thủy cho cai quản khu
vực sông Tranh.
Từ ñó hai con rắn làm oai làm phúc suốt cả một khúc sông rộng. Người ta lập
ñền thờ chúng bên sông, gọi chúng là Đức ông tuần Tranh, cũng gọi là ông Dài,
ông Cộc. Tuy mọi thứ cần dùng ñã có bộ hạ cung ñốn ñầy ñủ, nhưng chúng
thỉnh thoảng vẫn bắt người và súc vật qua lại trên sông. Duy ông Cộc bản tính
dữ tợn, ngày một trở lên ngang ngược, lại tỏ ra hiếu sắc. Thuyền bè ñi qua ñó, nó
thường xoáy nước nổi sóng dữ dội làm cho bị ñắm ñể bắt người lấy của. Mỗi lần
nghe tin có xảy ra tai nạn, hai vợ chồng bố mẹ nuôi ông Dài và ông Cộc vẫn
thường ra bờ sông hết lời van vái hai con, ñể mong chúng ñỡ phá phách. Chúng
cũng có nghe, nhưng rồi chứng nào vẫn giữ tật ấy.
*
