1127
172. ANH CHÀNG HỌ ĐÀO
Ngày xưa ở huyện Đông-sơn có một anh học trò họ Đào. Anh ñẹp trai, học
giỏi, chỉ phải một tội là nhà rất nghèo. Thường ngày anh cắp sách sang làng bên
cạnh học với một ông ñồ. Nhưng cũng có những lúc anh phải ñi làm thuê, làm
mướn ñể kiếm tiền gạo nuôi thân. Cuộc sống bữa no bữa ñói khá là vất vả.
Trong năm năm, mặc cho kẻ cười người chê, anh vẫn vừa làm vừa học không
chịu bỏ dở. Ở chỗ làng anh ñến học, có một cô gái con nhà khá giả yêu anh và
cũng ñược anh yêu lại. Hai bên có tình ý với nhau như vậy ñã ñược vài năm.
Ít lâu sau, anh chàng họ Đào mượn mối ñến dạm cô gái. Nhưng cha mẹ cô gái
chê nhà anh nghèo, không gả. Họ bảo thẳng người mối: - "Nhà anh ấy một thân
một mình kiếm ăn còn chật vật thay. Con gái tôi về ñấy càng làm cho anh thêm
bấn". Khi người mối cho biết tài học của anh chàng có thể mai sau thay ñổi ñược
số phận, thì họ trả lời: - "Nếu thế thì ñợi lúc ngựa xe võng lọng trở về hãy hay".
Thấy vậy, anh chàng họ Đào vừa giận vừa thẹn. Anh nghĩ bụng phải bỏ nhà ra
ñi, quyết chí lập ñược công danh mới trở về ñể cho cha mẹ nàng không dám giở
giọng khinh bạc với mình nữa. Nghĩ vậy anh bỏ nhà ñến kinh ñô. Ở ñây anh vẫn
vừa làm thuê, vừa học. Nhờ sáng dạ, anh học rất tấn tới. Sau năm năm, anh ñi thi
ñỗ luôn cử nhân.
Hôm vinh quy trở về nhà, lòng anh mừng khấp khởi. Bụng bảo dạ: - "Nhất
ñịnh bố mẹ cô ta sẽ vui lòng gả con cho mình và hối hận về những câu nói khinh
người trước ñây". Nhưng không ngờ, khi anh ñến chào thầy học cũ, người ta cho
biết là cô gái, sau khi anh bỏ làng ra ñi, ñã bị cha mẹ ép gả cho một người làng,
mặc dầu cô không ưng thuận và có bụng chờ anh. Nghe nói, chàng họ Đào hết
sức buồn. Anh bỏ dự ñịnh ñến nhà cha mẹ người yêu và cũng chẳng bụng dạ nào
ñến nhà vợ chồng người yêu, vì sự gặp mặt lúc này chỉ làm anh thêm ñau khổ,
cũng có thể khiến chồng nàng ngờ vực. Nhưng lúc trở về, trên con ñường cắt
ngang qua cánh ñồng, anh bỗng gặp nàng ñang mang cơm ra ñồng cho chồng.
Hai người e lệ nhưng cũng dừng lại hàn huyên: họ bày tỏ nỗi ñau khổ vì sự éo le
của duyên phận. Khi chàng họ Đào từ giã, cô gái gạt nước mắt nhìn theo. Nàng
ñâu có ngờ rằng, từ ñằng xa, người chồng của mình ñã nhìn thấy ñược cảnh
chuyện trò vừa rồi, và cơn ghen của hắn bốc lên bừng bừng. Nàng vừa ñến nơi,
hắn lấy cớ cơm canh chậm chạp, liền xông lại gây sự. Vợ nói lại mấy câu thì con
người vũ phu ñó nổi xung lên không ñợi tìm hiểu phải trái, trong tay ñang cầm
cái cuốc ñể cuốc khoai, thuận ñà hắn ném vào người vợ. Không ngờ phạm nhằm
chỗ hiểm, nguời vợ gục xuống bất tỉnh nhân sự. Hắn lo sợ, lén lút vực vợ về nhà
nói dối là ngộ cảm, rồi sau ñó tiến hành chôn cất không ñể cho một ai sinh mối
nghi ngờ.
