1250
Ngày nay ở quận Khánh-dương, tỉnh Khánh-hòa, còn có núi ñá gọi là núi
Mẫu-tử, nổi bật là một hòn ñá dựng, bên cạnh có một hòn nhỏ hơn, người ta nói
ñó là mẹ con. Xung quanh ñá còn nhiều hòn khác nằm rải rác, người ta nói ñó là
con chó, con gà, cái rổ may và sợi chỉ, cái cối xay, cối giã, cái chày, cái sàng, cái
chổi, v.v... Lại còn một tảng ñá khác vuông vắn người ta nói ñó là bàn cờ có
nhiều quân nhưng thiếu mất con tốt. Gần ñấy có một dòng suối gọi là suối Tiên,
nước không bao giờ cạn, người ta nói ñó là do nước mắt của hai mẹ con khơi
thành.
Trên dòng suối thỉnh thoảng có bóng một cặp ngỗng vùng vẫy, người ta cho là
dòng dõi của cặp ngỗng mà khách mang ñến biếu, sở dĩ chúng không hóa ñá là
vì chúng chưa phải là gia súc quen thuộc của chủ.
Còn ở tỉnh Phú-yên, trên núi Tịnh-sơn có một hòn ñá tròn gọi là ñá Con cờ,
người ta cho ñó là con tốt bằng ngọc trong áo khách văng ra.
Bên cạnh là một cây cổ thụ to hàng vầng, rễ mọc chi chít, nhưng rễ cây bao
giờ cũng quắp chặt lấy ñá, người ta nói ñó là người bạn biến thành
1
.
KHẢO DỊ
Về tình tiết người ngậm ngải hóa hổ, Việt-nam còn có truyện Ngải trăm ngày
(Bách nhật ngải):
Dưới chân núi Hoành-sơn (Nghệ - Tĩnh có một chàng tên là Nghĩa ngậm ngải
vào rừng bị lạc ñường, quá một trăm ngày không tin tức, người nhà ñoán là ñã
chết. Một hôm anh ta tìm ñược về ñến nhà. Nhà vắng, chỉ có ñứa con ñang chơi,
anh ôm lấy nó. Người vợ từ ngoài ñồng về, nhìn thấy chồng, bên cánh tay trái
còn ñeo túi trầm hương, người thì ñã mọc lông, móng tay móng chân ñã thành
vuốt mà áo quần rách bươm. Thấy con ñang ở trong tay chồng, nàng thét lên: -
"Thả ra ngay không thì chết mất, anh ñã mang tinh hùm beo rồi, con chồn con
cáo trong tay anh còn không chịu nổi nữa là con người".
Nghe nói, hắn liền buông con ra, rồi ñi tìm ñá mài mài móng tay. Vợ lẻn ra gọi
hàng xóm tới. Người ta bảo thử bỏ thịt lợn sống và chín ra trước mặt hắn ñể xem
thế nào. Họ thấy hắn ăn cả hai. Có người bàn giết ñi. Nhưng một số người khác
cho rằng xem cách ăn có thể biết nó chỉ mới nửa người nửa thú. Và nó còn biết
tiếc của và thương con. Người hóa ra thú ñược thì tìm cách cho nó trở lại thành
người cũng ñược. Vậy nên chữa cho nó, chứ ñừng giết.
1
Theo Quách Tấn. Xứ Trầm hương; và lời kể của ñồng bào Khánh-hòa.
