451
Ngồi trong ngục, Thạch Sanh nhân buồn tình ñem ñàn của vua Thủy cho ra
gảy, không ngờ ñấy chính là cây ñàn thần, tiếng văng vẳng phát ra lúc này như
oán, như than, như tức, như bực. Càng gảy tiếng ñàn càng trách sự hững hờ của
công chúa và vạch tội ác của Lý Thông. Tiếng ñàn thoát khỏi nhà ngục và truyền
ñi rất xa. Nó bay vào hoàng cung, lọt vào tai công chúa. Bấy giờ công chúa ñang
ngồi trên lầu. Vừa nghe tiếng ñàn, tự nhiên nàng ñứng dậy cười nói huyên
thuyên. Câu ñầu tiên của nàng là xin vua cha cho gọi người gảy ñàn vào cung.
Nhà vua lấy làm lạ, cho ñòi Thạch Sanh ñến. Trước mặt mọi người, chàng kể
hết ñầu ñuôi thân phận của mình từ lúc mồ côi cha mẹ ñến lúc kết bạn với Lý
Thông: nào chém Chằn tinh, bắn Đại bàng, nào cứu công chúa, bị lấp cửa hang,
nào cứu con vua Thủy Tề và bị bắt ñến ñây, v.v... Vua và hoàng gia cùng nghe
càng thương cảm. Vua sai bắt giam hai mẹ con Lý Thông lại giao cho Thạch
Sanh xét xử. Chàng rộng lượng tha cho chúng về quê nhà làm ăn. Nhưng ñi về
ñược nửa ñường thì chúng bị sét ñánh chết.
Nhà vua vui lòng gả công chúa cho Thạch Sanh. Lễ cưới của họ tưng bừng
nhất kinh kỳ, chưa bao giờ vui ñến như thế. Thấy vậy, bọn hoàng tử các nước
chư hầu trước kia bị công chúa từ hôn lấy làm tức giận. Họ hội họp binh lính cả
mười tám nước lại, sang hỏi tội vua tại sao lại ñem con gái cành vàng lá ngọc gả
cho một ñứa khố rách. Nhưng khi nghe tiếng ñàn thần thánh thót của Thạch
Sanh, tự nhiên quân sĩ của mười tám nước không còn ý chí ñánh trận nữa. Cuối
cùng bọn hoàng tử ñều nhất tề cuốn giáp. Thạch Sanh sai dọn cơm cho họ ăn. Cả
mấy vạn quân sĩ thấy niêu cơm quá nhỏ, ai nấy bĩu môi không buồn cầm ñũa.
Biết ý, chàng ñố họ ăn hết ñược niêu cơm sẽ trọng thưởng. Quả nhiên chúng ra
sức ăn mãi, ăn mãi nhưng ăn hết bao nhiêu cơm lại ñầy bấy nhiêu. Sau khi ăn no
họ rập ñầu lạy tạ và kéo nhau về nước.
Về sau vua không có con trai nên nhường ngôi cho Thạch Sanh
1
.
KHẢO DỊ
Đồng bào Tày cũng kể chuyện Thạch Sanh như của người Kinh. Đặc biệt ở
Hòa-an (Cao-bằng) dân ñịa phương coi nguồn gốc truyện Thạch Sanh là của
mình
2
. Không những họ căn cứ ở câu "Ngày xưa, ở quận Cao-bình", mà còn căn
cứ vào một cái hang tương truyền là nơi Thạch Sanh chém Chằn tinh, và những
ñền thờ thờ Thạch Sanh ở một số làng xã, và vào một số phong tục ngôn ngữ
liên quan ñến tình tiết của truyện, v.v...
1
Theo Truyện Thạch Sanh.
2
Xem thêm Phan Nhật. Tìm hiểu Thạch Sanh ở Cao-bình, Hòa an, Cao-bằng,Tạp chí Văn học
số 6 (1972).
