453
Có hai anh em mồ côi chưa kiếm ñược vợ, chuyên sống bằng nghề bẫy chim
và thú nhỏ. Một hôm ñi về thấy bao nhiêu thức ăn ñể dành ñều bị mất trộm, mới
ñể ý rình mò thì bắt ñược một ông lão chui vào rọ. Ông lão xin thả, hứa sẽ ñưa
ñến nhà gả cho hai cô gái xinh ñẹp, nhưng khi ñến thì lão dùng quạt thần làm
cho hai anh em bay lên ñỉnh núi. Nhờ có tiếng sáo họ ñã làm cho các thú rừng
say sưa nghe, và cõng giúp xuống núi. Lúc này họ làm quen với hai cô gái ông
lão, ñem quạt giả ñể ñánh tráo chiếc quạt thật, rồi họ quạt cho lão bay ñi rất xa
và chiếm hai cô làm vợ. Do sự trù rủa của lão, người anh lấy cô chị bị sa xuống
hang rồng, còn người em lấy cô em thì sa xuống hang thỏ. Hai chị em thấy
chồng mất tích bèn chạy khắp nơi tìm, khi thấy dấu vết ở miệng hang thì ném
xuống mỗi người một chiếc lược. Lược của em bằng gỗ thông ít lâu sau mọc
thành cây thông, người em trèo lên thoát nạn. Còn lược của chị là lược tre, cũng
mọc lên thành cây nhưng khi người anh trèo lên, vì tre non mềm dễ gẫy, nên
cuối cùng lại rơi xuống ñáy hang sâu thăm thẳm. Đó là lý do làm cho người anh
hùng phải ở lại dưới mặt ñất.
Người anh ñi khắp nơi ñể tìm lối lên nhưng vô hiệu. Dân cư dưới này là một
giống người bé bằng ngón tay. Một hôm anh ñi ñến một nơi thấy một ñoàn
người ñang hè nhau lay một cây ké (loại cây thảo, quả có gai hay bám lên ñầu
tóc, áo quần) mà không ñổ. Anh cúi xuống làm giúp cho họ ñắc lực. Nhưng bọn
họ lại tỏ thái ñộ lo sợ hoảng hốt, kháo nhau: - "Nguy rồi! Quan về thì nguy!".
Anh ñể ý nhìn xem thì thấy chim gõ kiến, rồi sóc, gà, cáo lần lượt tìm ñến với
thái ñộ hách dịch. Mỗi lần chúng ñến, bọn người tí hon lại thì thào - "Nguy rồi!
Quan về!", v.v... Biết ñó là kẻ thù của họ, anh lần lượt ñánh chết chúng. Từ ñó
họ chơi thân với anh, cùng nhau sống chung rất vui vẻ.
Ở ñược ba năm anh muốn về mà vẫn không có cách gì cả. Sau cùng gặp một
vị tiên. Tiên bảo anh cứ ñi mãi về phía mặt trời lặn, sẽ gặp một cây lim (lem),
trên có tổ diều hâu, khi thấy lũ con ñang tập bay thì trói lại với nhau, rồi yêu cầu
bố mẹ chúng cõng lên mặt ñất. Ở ñây kết thúc gần giống với các dị bản sẽ kế ở
dưới. Bố mẹ chim về thấy con không bay ñược, mới ñi hỏi tiên. Tiên bảo ñây là
do ma làm, phải ñi ñón thầy ở nơi nọ nơi kia mà chữa. Thầy chữa tức là anh, anh
ñòi trả công bằng cách cõng hộ mình lên mặt ñất. Anh chữa bằng cách cởi dây
trói, nhưng diều hâu lật công. Anh lại nhân lúc bố mẹ chim ñi vắng trói lũ con
lại. Bố mẹ chim lại ñến cầu, năm lấn bảy lượt anh mới nhận. Anh xếp ba bồ thịt
khô (do bọn người tí hon săn bắt) lên lưng chim ñể cho chim có sức bay. Khi sắp
lên ñến nơi, anh reo mừng làm cho chim giật mình sà cánh, anh lại rơi xuống
như cũ. Thấy anh buồn phát khóc, cả bố mẹ và ñàn diều hâu lại cõng anh lên.
Thịt trong ba bồ ñều cạn, anh phải cắt thịt tay và thịt chân mình ñút cho chúng.
Cuối cùng chúng ñưa anh về ñến nơi vô sự
1
.
1
Theo Doãn Thanh... Sách ñã dẫn.
