611
Một hôm, Minh Mạng giả làm dân thường ñi dạo chơi ở cánh ñồng phía Tây
kinh thành.Vua thấy có một bầy trẻ chăn trâu ñang chơi trò xây thành bày
trận.Tò mò, ông dừng lại xem. Toán trẻ trong thành hết sức cố thủ, toán trẻ
ngoài thành ñánh mãi không ñược bèn nghĩ ra kế chất rơm lên xe ñốt lửa ñẩy
vào, nhờ ñó cuối cùng thành bị hạ. Lập tức, Minh Mạng sai các tướng học theo
kế hỏa công của bọn trẻ mà làm, và nhờ ñó ông hạ ñược thành Phiên-an.
1
KHẢO DỊ
Đồng bào Tày kể chuyện Lê Văn Khôi như sau:
Ngày xưa có ông Hai Khôi là người rất khỏe ở xóm Na-giam (Cao-bằng).
Khôi bị bọn quan bắt ñi tải lương. Một hôm ñi ñến chợ Xum - lau, ông gặp hai
người trẻ tuổi ñón hỏi làm quen. Hai người tự xưng là Bảo Ngược, là thần
thuồng luồng. Họ nhờ Khôi ñưa giùm một bức thư cho hai nàng Sào Ngược ở
Na-giam và nhờ giữ thật kín, sẽ xin hậu tạ. Khôi nói: - " Đây là một cái miếu cổ,
làm gì có người?" - Họ trả lời: - "Đến ñấy cứ gọi lên: "Nàng Đang nàng Đạt ở
ñâu ra mà nhận thư!", khắc có người ra tiếp". Khôi nhận lời, nhưng ñi ñến Kẹo-
vụt, chàng bóc trộm ra xem. Chàng chẳng thấy trong thư có chữ nghĩa gì cả, trừ
vết máu ñỏ lòe.
Khi ñến, quả có hai người con gái ñẹp tiếp Khôi. Sau khi ñọc thư, họ hứa hậu
tạ và dặn khi nào lội qua khe, hễ nhìn thấy vật gì cũng cứ nhặt lên. Đến lúc qua
khe, Khôi chẳng nhìn thấy gì cả trừ một ñống bọt trôi quanh quẩn ở chân. Chàng
vốc không ñược, nhưng khi há miệng thì bao nhiêu bọt lọt vào miệng chàng tất
cả. Từ ñó Khôi khỏe mạnh gấp mười ngày trước, có thể tay không ñánh chết hổ.
Một hôm ñi qua dinh thấy có một bọn lính ñông ñúc, ñang hè hụi khiêng cột
gỗ ngâm dưới ao lên dinh, mà khiêng không nổi. Khôi cười nhạt, bảo họ cho
cơm ăn, mình sẽ làm hết cả công việc. Bọn lính nhường tất phần cơm của họ cho
chàng. Một mình Khôi ngốn hết, rồi xuống bắt tay chuyển gỗ. Mỗi chuyến
chàng vác ñược bốn cột: hai cột hai vai, hai cột cặp nách, ñưa lên quẳng rầm rầm
bên dinh trấn làm cho quan ngủ không ñược. Khi thấy sức khỏe kỳ lạ của Khôi,
quan rất khen ngợi. Nhân lúc ấy Thượng công Lê Văn Duyệt có một con ngựa
bất kham, rao khắp nơi rằng ai trị ñược sẽ cho làm quan. Quan trấn cử Khôi về.
Chàng quả trị ñược con ngựa.Từ ñó mới làm con nuôi Lê Văn Duyệt.
11
Theo Jê-ni-bren (Génibrel). Sách ñã dẫn và Trương Vĩnh Tống. Mỹ Ấm tùy bút.
