632
Người Hà-tĩnh có truyện Đóng giường nằm cho vua Thủy tề cũng là một dị
bản của truyện Người thợ mộc Nam-hoa. Ở ñây cũng có một bác phó mộc lành
nghề. Vua Thủy tề lúc ấy ñang cần một chiếc long sàng, nghe tiếng ñồn về bác
phó, bèn sai sứ lên triệu xuống ñóng. Bác phó cố rình xem thân hình nhà vua
như thế nào ñể ñóng cho vừa. Dịp may ñược lọt vào ngự tẩm, bác thấy ñang nằm
trên giường là một con rắn rất lớn khoanh tròn ñầu ngóc cao. Bác bèn ước lượng
kích tấc ñóng ngay: giường vuông vức, giữa có trụ cao cho vua kê ñầu. Giường
ñóng xong, ñược vua ca ngợi hết lời.
Cũng như các truyện trên, ñể bắt bác phó giữ tuyệt mật câu chuyện, Thủy tề
cũng buộc bác nuốt không phải lá rêu mà là một lưỡi gươm thu nhỏ bằng cái
kim. Kết quả, bác cũng ñợi ñến ngày sắp xuống lỗ mới kể cho con cháu nghe
mọi việc ở thủy phủ, ñể cuối cùng lưỡi gươm trong bụng hiện nguyên hình, ñâm
ra ngoài cắt ñứt cổ.
1
Truyện Thánh Tản Viên của ta cũng nói ñến tình tiết nuốt lá thành dao như
sau:
Sau mỗi trận kịch chiến với Thủy Tinh, ngôi nhà của Thánh Tản Viên (tức
Sơn Tinh) trên ñỉnh Ba-vì thường bị hư hại, buộc Thánh phải gọi thợ mộc thợ hồ
quanh vùng lên sửa chữa. Những người này ñược ñệ tử của Thánh ñón ở chân
núi rồi ñưa lên ñỉnh bằng phép thần. Khi việc sửa chữa ñã xong, Thánh cho mỗi
người nuốt một lá trúc ñào hình giống con dao hai lưỡi dặn họ khi về nhà không
ñược tiết lộ những ñiều tai nghe mắt thấy, nếu ai không tuân lời sẽ bị phạt chết
ngay tức khắc. Đã từng có một người thợ mộc vì rượu say phun ra mọi chuyện,
bị lá trúc ñào hóa thành dao cắt ñứt cổ xuyên ra ngoài.
2
Ở truyện Thánh Đản (Tản Viên) của ñồng bào Mường cũng có tình tiết nuốt
dao tương tự nhưng ñây là con dao ước mà bố Thánh Đản lấy của vua Thủy
không chịu trả lại. Nhờ vậy mà nó lọt ñến tay Thánh Đản:
Ngày xưa, bố ñẻ ra Thánh Đản là bố Trượng làm nghề thầy mo. Một hôm bố
Trượng ñang cày ruộng và chăn vịt bỗng có người ở Thủy phủ (Mường-khú)
mời xuống làm vía cho con vua Thủy bị bệnh nặng. Đến nơi ông thấy một con
rắn bị lưới quấn chặt cổ bèn giả phù phép rồi lần mò gỡ lưới ra. Khi lành, con
rắn mách nước cho ông xin vua Thủy một con dao ước. Vua cho nhưng buộc hết
ñời phải trả. Bèn lấy dao ước cắm phập vào quả chuối bảo ông nuốt. Khi trở về
ông thấy trâu cày và vịt còn ở ñồng ruộng ñủ số và béo tốt. Từ ñấy ông trở nên
giàu có. Truyện ñến ñây kết cục khác với của ta. Cho ñến ngày chết, bố Trượng
Sợ quá, người ấy chạy về nhà và bị bệnh nặng (Bản khai của các sách Hữu Lập, sách Vĩnh
Lại, sách Nhiêu Hợp).
1
Do Thanh Minh sưu tầm.
2
Theo Lê Hương. Truyện tích Việt-nam.
