661
Nghe nói thế vợ Tình mới kể cho quan biết sự tình: việc chồng mình thách
hắn, âm mưu gian giảo của hắn ñối với mình, cùng là nông nỗi mất gia tài sản
nghiệp như thế nào. Cuối cùng nàng nói:
- Nếu nó không hề quen tôi, thì làm sao nó lại ăn nằm với tôi ñược chứ.
Tên lái buôn gian giảo ñiếng người vì câu nói hớ. Sau một cuộc khảo ñả, âm
mưu của hắn bị bại lộ. Quan xử cho Tình không những không mất tài sản mà
còn ñược thêm tài sản của ñối phương, ñúng như lời giao ước. Hai vợ chồng nhờ
ñó lại ñoàn tụ. Còn người ñàn bà làm nghề bà mụ thì không những có tội làm
cho gia ñình người khác bị tan nát, mà còn làm trái với lương tâm của nghề
nghiệp. Quan xử mụ tù chung thân là tội rất nặng ñối với ñàn bà ñể răn những kẻ
khác
1
.
KHẢO DỊ
Truyện trên giống với truyện Người vợ chung thủy của Nga:
Nhi-cô-lai, con trai một người lái buôn giàu có, yêu cô con gái một người thợ
rèn ñã từng dắt nhau ñi ăn mày, tên là Ma-sa. Để thực hiện việc kết hôn, Nhi-cô-
lai bí mật làm cho cha con người yêu trở nên giàu sang: sắm cho một ngôi nhà
lộng lẫy, với danh nghĩa bá tước, và học mọi cách sống quý tộc.
Sau lễ cưới, bố Nhi-cô-lai chết. Người bạn của bố chàng là I-va-nốp rủ chàng
ñi buôn. Cũng như truyện của ta, trong thời gian xa nhà, I-va-nốp tìm mọi cách
ñể ñánh cuộc với Nhi-cô-lai: hẹn trong một tháng nếu hắn quyến rũ ñược Ma-sa
thì Nhi-cô-lai sẽ mất hết tài sản cho hắn; nếu trái lại, hắn sẽ nộp gia tài cho Nhi-
cô-lai. Vật làm chứng phải là chiếc nhẫn cưới của Ma-sa.
I-va-nốp quay về hết sức tán tỉnh Ma-sa nhưng không ăn thua. Mãi ñến khi
gần hết hạn, nhờ mưu một bà già ăn mày, hắn lọt ñược vào buồng Ma-sa ban
ñêm, lấy trộm chiếc nhẫn, và nhờ ñó, hắn chiếm tất cả gia tài của Nhi-cô-lai. Tin
là người yêu phụ bạc, anh chàng thất vọng bỏ ñi làm thợ ñắp lò cho các trại lính.
Còn Ma-sa sau ñó cải trang làm ñàn ông ñăng lính, và nhờ dũng cảm tài trí nên
cuối cùng thăng võ quan, ñứng ñầu ñạo quân ngự lâm, ñược nhà vua tin cậy. Khi
biết tin chồng mình ñang làm thợ ñắp lò, Ma-sa ra lệnh cho Nhi-cô-lai ñược ñổi
về kinh, chuyển thành người lính hầu của mình, nhưng không hề hở cho chồng
biết mình là Ma-sa.
Một hôm võ quan ngự lâm, tức Ma-sa ñãi tiệc, mời các thân hào tới dự, trong
ñó có cả vua và I-va-nốp. Trong bữa tiệc, câu chuyện của Ma-sa dẫn tới chỗ
1
Theo Lăng-ñờ (Landes) sách ñã dẫn và truyện kể của người miền Nam.
