662
buộc I-va-nốp phải kể lý do vì sao hắn chiếm ñược gia tài của Nhi-cô-lai. Khi
hắn nói ñến việc mình dụ dỗ ñược Ma-sa có chiếc nhẫn làm chứng, thì Ma-sa
xin phép ra ngoài một lát. Nàng lén bỏ những ñồ cải trang rồi ăn mặc trở lại phụ
nữ, ñoạn trở vào, dẫn cả Nhi-cô-lai ñến trước nhà vua, vạch âm mưu gian xảo
của I-va-nốp. Hắn cứng lưỡi, phải nộp toàn bộ tài sản của mình cho Nhi-cô-lai.
Kết quả, Nhi-cô-lai ñược vua ban cho chức tước của vợ, còn I-va-nốp và mụ già
hiểm ñộc thì ñều bị trừng trị
1
.
Một truyện khác Hoắc sinh do tác giả Liêu trai chí dị kể, cũng có tình tiết
phần nào giống truyện của ta:
Hoắc sinh và Nghiêm sinh lúc trẻ thân nhau, lớn lên dần dần ghét nhau. Một
mụ láng giềng của Hoắc từng ñỡ ñẻ cho vợ Nghiêm vô tình nới riêng với vợ
Hoắc rằng chỗ kín của vợ Nghiêm có hai cái bướu. Nghe tin ấy, Hoắc lập mưu,
rình khi Nghiêm sắp ñi qua, giả tảng nói với người quen: "Vợ Nghiêm có tình ý
với ta". Người quen làm bộ không tin, Hoắc kể một câu chuyện bịa ñặt và nói
ñến hai cái bướu bí mật. Nghiêm ñứng ngoài của nghe lỏm ñược câu chuyện,
liền bỏ về nhà khảo vợ. Vợ không nhận, hắn ñánh lại càng dữ dội. Vợ không
chịu ñược, tự tử.
Nghe tin, Hoắc lấy làm hối nhưng cũng không dám nói thật với Nghiêm. Vợ
Nghiêm hóa thành ma kêu khóc suốt ñêm làm cho cả nhà không yên. Bỗng dưng
Nghiêm chết, ma không khóc nữa. Vợ Hoắc mộng thấy một người ñàn bà xõa
tóc kêu gào ñòi báo thù. Tỉnh dậy bị bệnh, ñược vài hôm thì chết. Hoắc cũng
mộng thấy một người ñàn bà chửi mắng mình và dùng ngón tay dí vào môi.
Tỉnh dậy, hắn thấy môi ñau và sưng lên. Được ba ngày chỗ sưng nổi thành
bướu. Hoắc không dám nói cười vì ñộng mở mồm là ñau.
Đồng bào Cham-pa có truyện Trạng (xem Khảo dị các truyện số 47 và số 80,
tập II) ở phần cuối có tình tiết giống truyện Người ñàn bà bị vu oan.
Khôn-ai, con một quan ñại thần, tìm cách làm cho Trạng bị tội. Muốn thế, hắn
phải cố tạo chứng cớ ñể vu cho vợ Trạng là gái mất nết. Hắn bèn về làng Trạng
mở hội nhiều ngày rồi cho tiền bà mụ ñỡ ñẻ hồi vợ Trạng mới lọt lòng ñể bà mụ
cho biết một vài dấu vết trong người vợ Trạng. Đoạn hắn về triều phao tin là ñã
ăn nằm với vợ Trạng trong mấy ngày hội, ñể cho vua xử tử Trạng (vì vua ñã hạ
lệnh nếu Trạng lấy vợ ñức hạnh kém thua công chúa, thì Trạng phải tội chết).
Ngày Trạng sắp bị Khôn-ai vâng lệnh vua ñi chém, vợ Trạng mở một ngôi
hàng nước ở con ñường dẫn ñến pháp trường. Khi Khôn-ai ñi qua quán, vợ
Trạng níu áo ñòi nợ: "Quan ăn chịu ở hàng tôi mấy lần chưa trả". Mọi người ñến
xem rất ñông, Khôn-ai phân bua: - "Con này ñiên. Tao biết mày là ai mà mày
1
. Truyện dân gian Nga (bản dịch của Nguyễn Hải Sa)
