733
làm người lại làm chó?
"
-
"
Hóa làm chó ñể cho dễ ẩn
"
. Giơ búa lên, chàng hỏi: -
"
Mày có sợ cái này không?
"
-
"
Chỉ sợ cán búa lấy ở cây vạn tuế mà thôi
"
. -
"
Tại
sao lại sợ cây ấy?
"
. -
"
Vì ñó là cây thiêng, tôi chỉ sống có vài năm, nó sống muôn
năm, nên tôi mới sợ.
"
Anh chàng bèn về kiếm gốc cây vạn tuế ñẽo thành một cái cán búa. Một hôm
lên rừng chặt cây, một con tinh chạy ra van lạy, xin ñưa một tặng vật. Kết cục
cũng gần như truyện vừa kể
1
.
Một truyện khác do người Phú-thọ kể cũng có kết cấu như truyện trên nhưng
về hình tượng thì có biến dạng chút ít:
Một người nghèo khổ lại ñông con, kiếm ăn rất chật vật. Một hôm ñói quá,
một mình lên rừng ñào khoai mài, bỗng gặp một tiên ông. Nghe hắn giãi bày nỗi
khổ, tiên ông cho một cái hũ có phép mầu nhiệm là muốn bao nhiêu tiền, chỉ cần
nói lên ít tiếng là có ngay. Anh ta ñem về nhà và nhờ có món bảo vật, cha con
sống rất ñầy ñủ.
Nhưng hắn lại tiết lộ bí mật cho một người láng giềng biết. Người láng giềng
ñi báo quan. Lập tức quan ñến nhà hắn chiếm lấy cái hũ.
Anh ta ñau xót mà không biết kêu ai, bèn lại lên rừng than thở với tiên ông.
Lần này ông trao cho hắn một hòn ñá với hai câu phù chú: một câu làm cho ñá
văng túi bụi vào mặt người khác; một câu làm cho ñá thôi văng, trở về tay mình.
Thấy hắn về với vật lạ cầm tay, quan tưởng lại có món bở, nên bắt hắn dâng
nộp. Nhưng hòn ñá ñã văng vào mặt quan không biết bao nhiêu lần, ñến nỗi
người trốn ñi ñâu ñá văng theo ñó. Cuối cùng quan phải xin trả cái hũ mầu
nhiệm ñể anh ta thu hồi hòn ñá về.
Cả hai truyện trên ñều dễ dàng tìm thấy trong kho tàng cổ tích của số ñông dân
tộc trên thế giới.
Một truyện lưu truyền ở Nam Ấn:
Một người bà-la-môn nghèo quá bắt buộc phải gả con gái cho một con lang
(kỳ thực thì ñó là một hoàng tử biến hình). Một hôm, ông già ñói quá, ñến xin
con rể tư cấp ít nhiều. Rể biếu ông một quả bầu bảo về trồng. Sau khi cây bầu
mọc, có ñến hàng trăm quả chín. Người bà-la-môn vội trẩy bán hết cho xóm
giềng. Về sau, khi biết trong ruột quả bầu có nhiều vàng ngọc, ông mới ñi chuộc
lại những quả bầu ñã bán nhưng nhà nào cũng ñuổi ông ra khỏi cửa.
Ông già lại ñến nhà chàng rể xin tư cấp. Con lang cho một cái vại, hễ muốn ăn
là có cỗ bàn hiện ra ngay. Ông mừng quá ñưa về. Một hôm, ông mời một lão nhà
giàu hàng xóm ñến ăn. Lão lấy làm lạ khi thấy thức ăn lạ và quý, bèn dỗ dành ñể
1
Theo Bản khai của sách Hữu-tập, sách Vĩnh-lại, sách Nhiêu-hợp, ñã dẫn.
