794
thì nhận ra chiếc nhẫn, bèn theo người ñàn bà về nhà. Hai vợ chồng lại tái ngộ.
Sau ñó Sọ Dừa thay vua trị vì thiên hạ
1
.
Một vài truyện Sọ Dừa khác ñã có vẻ Kinh hóa, kết hợp phần nào với chuyện
Lấy chồng dê, ñại thể là:
1. Một bà cụ hái củi một hôm khát quá, uống nước mưa trong một cái ñầu lâu,
về có mang ñẻ ra một cục thịt tròn, nhân ñó ñặt tên là Sọ Dừa. Sọ Dừa vừa ñẻ ñã
biết nói, lớn lên ñi chăn dê cho phú ông và ñược ba cô con gái của phú ông thay
phiên ñưa cơm. Đến lượt cô ba, nhìn trộm thấy Sọ Dừa hóa thành chàng trai
ngồi võng thổi sáo, có kẻ hầu người hạ. Cuối cùng cô gái cũng trở thành vợ của
Sọ Dừa, còn Sọ Dừa thì trở thành người học trò giỏi ñỗ trạng. Trước khi từ giã
vợ ñi sứ, cũng như truyện Lấy chồng dê, chồng ñưa cho vợ môt hòn ñá, một con
dao, nhưng ở ñây có thêm hai quả trứng gà. Vợ Sọ Dừa cũng bị hai chị em dìm
chết, cả người lẫn thuyền lọt vào miệng cá kình, nhưng nhờ có dao và ñá lửa,
nàng tạo nên một cuộc sống mới trên hoang ñảo: lại nhờ có hai quả trứng nở
thành gà, nàng ñược chúng báo hiệu chấm dứt cuộc ñời lưu lạc bằng tiếng gáy
Ò ó o o!
Phải thuyền quan trạng, rước cô tôi về.
Truyện kết thúc như truyện Lấy chồng dê
2
2. Một người nghèo ñẻ ra một ñứa con chỉ có mỗi cái ñầu, ñặt tên là Thằn lằn,
cho ñi ở chăn trâu với một nhà giầu. Chủ bắt chăn bốn, năm chục con trâu ñều
làm ñược. Rồi bắt chặt củi, Thằn lằn chặt ñủ mỗi con trâu một gánh ñặt trên lưng
mang về. Chủ sai con gái ñưa cơm. Cô cả không chịu ñi. Em nói: - "Chị không
ñi thì tôi ñi". Đến cửa núi cô thấy có một võng ñiều che bốn lọng, Thằn lằn nằm
trong võng có người quạt hầu. Ngoài núi có nhiều người chăn trâu chặt củi. Cô
gọi: - "Ai ñó ra lấy cơm mà ăn". Mọi thứ biến mất chỉ thấy Thằn lằn ra lấy cơm.
Thằn lằn không ở nữa, chủ tiếc lắm, nài mãi Thằn lằn mới bảo: - "Ông gả con
gái cho tôi, tôi mới ở". Chủ gọi hai con gái ra hỏi, chỉ có em bằng lòng. Mời
làng xã ñến ăn cưới. Ba ngày sau chị ñến nhà em thấy Thằn lằn là chàng trai ñẹp,
bèn mời tới nhà mình chơi. Em sang gọi về, chị phàn nàn: - "Chồng người ấp
chẳng ñược lâu. Ấp ñược hôm trước hôm sau người ñòi". Truyện dừng lại ở
ñây
3
.
Gần giống với các truyện trên có các truyện sau ñây:
1
Theo Lăng-ñờ (Lander), Truyện cổ tích Cham-pa, ñã dẫn
2
Theo Vũ Ngọc Phan, Truyện cổ Việt -Nam.
3
Theo Bản khai sách Hữu lập, sách Vĩnh-lại, sách Nhiêu- hợp, tập 1
