795
1.
Chuyện Chàng Bầu của ñồng bào Mường:
Có hai vợ chồng hiếm con, ước ao ñể ñược ñứa con ñẹp như quả bầu. Ít lâu
sau, quả nhiên vợ ñẻ ra một cục thịt tròn như quả bầu. Mẹ ñịnh quẳng ñi nhưng
con ñã nói ngay: - "Mẹ ñừng bỏ con, con sẽ làm ñược việc". Cũng như Sọ Dừa,
chàng Bầu lớn lên ñi ở chăn trâu cho Lang. Nàng Ả, con gái ñầu lòng của Lang
ñi ñưa cơm nhưng vì sợ hãi, thường chỉ ñứng ở bìa rừng gọi Bầu ra lấy, chỉ có
nàng Hai thì mang ñến tận nơi. Và nàng Hai cũng khám phá ra là Bầu có phép
lạ: biến thành chàng trai nằm võng thổi sáo, bốn bên voi chầu hổ phục. Hai bên
ñính ước. Trở về, Bầu cũng bảo mẹ ñi hỏi nàng Hai cho mình. Ở ñây Lang cũng
gọi hai con ra hỏi, sau khi xui con ñái vào người mẹ Bầu. Và khi thấy nàng Hai
bằng lòng, Lang cũng thách cưới: "Trăm con trâu khoang, trăm hươu chín gạc,
trăm vạc tám tai, với một ñàn hổ xám, một ñàn báo hoa". Bầu hóa phép gọi cầu
vồng xuống, trèo lên, lấy ñủ mọi thứ về. Sau khi Bầu lấy vợ, cũng có việc nàng
Ả ñến rình và khi biết sự thật cũng tỏ ý hối tiếc, nghĩ cách cướp chồng của em
bằng cách rủ em lên mảng ra sông gội ñầu, rồi ñánh ñắm mảng. Không biết bơi,
nàng Hai bị nước cuốn ñến một bãi cát hoang. Nhờ có hai vật dao và trứng mà
chồng dặn lúc nào cũng phải mang theo bên người, nàng Hai ñào củ, dựng lều;
rồi ấp trứng, trứng nở thành gà trống. Bầu hết hạn chầu Trời trở về, qua bãi cát
nhận ra tiếng gà, nhờ ñó gặp lại vợ. Về ñến nhà, Bầu cũng giấu vợ một nơi, và
sau ñó vạch mặt người chị vợ khi người ñàn bà này giả nhận làm vợ Bầu. Thấy
em gái, nàng Ả xấu hổ, chạy lên cầu thang thì cầu thang gẫy, rơi xuống chết hóa
thành con nhàn nhã suốt ngày chui rúc dưới bùn không dám ngẩng mặt nhìn mọi
người. Ở ñây cũng có việc người vợ ñập nát lốt của chồng và từ ñó hai vợ chồng
ăn ở với nhau lâu dài
1
.
2.
Truyện Hai chị em và chàng trẻ tuổi của ñồng bào Kar (Tây- nguyên)
Hai chị em - Răng-roa và Đăm - cùng bố làm rẫy, bố khát nước quá nghe tiếng
nước chảy nhưng mấy lần ñi tìm lại không thấy gì. Một bà tiên chỉ cho chỗ một
con trăn ñang khơi mạch: - "Lấy trăn làm chồng thì ñược uống". Chị không lấy,
em ñành phải nhận lời ñể bố khỏi chết khát. Lập tức nước chảy ñầy ruộng rẫy.
Cưới xong, trăn ñến giúp bố vợ dọn gỗ, dọn cỏ rất ñược việc. Một hôm cùng vợ
ñi tắm. Vợ tắm cuối dòng bỗng thấy da rắn trôi, tưởng chồng ñã chết bèn kêu
khóc. Khi lên trên dòng thấy một người ñàn ông tưởng ñó là kẻ giết chồng toan
ñánh, người ấy nói: - "Tôi là trăn nay ñã thành người, tên là Sa-pan".
Thấy Đăm có chồng ñẹp, Răng-roa ghen tị, tìm cách quyến rũ. Đăm bảo chồng
ñừng chạm vào ñồ ñạc của chị, vì theo tục chạm vào tức là phải lấy làm vợ.
Răng-xoa treo áo giữa nhà, ñặt bát nước ăn trước mặt cốt cho Sa-pan ñụng phải,
nhưng chàng ñều tránh.
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập II, ñã dẫn
