898
Lúc Triều kéo quân khải hoàn, vua khen ngợi anh hết lời. Vua phong cho anh
làm quan ñại thần, cắt ñất hai huyện cho anh ăn lộc, lại gả con gái cho anh làm
vợ. Từ ñấy người ta quen gọi anh là Quan Triều.
Ngày nay ở Cao-bằng và ở Thái-nguyên còn có ñền thờ Quan Triều
1
.
KHẢO DỊ
Người Bắc-giang kể chuyện Quan Triều như sau:
Ở xã Quan-triều (Thái-nguyên) có một người ñánh cá nghèo tên là Dương Tự
Minh. Một hôm câu cá xong anh nghỉ ở cầu, gặp một nàng tiên cho một cái áo
có phép tàng hình. Cũng như truyện trên, ñược áo, anh vào kho vua lấy vàng bạc
về tiêu. Thấy mất của kho, người ta tăng cường canh phòng, nhưng nhờ chiếc
áo, anh vẫn lọt lưới. Anh thường vào kho giờ "thân tý" ra giờ "ngọ mùi". Một
hôm áo thần của anh bị chuột cắn, anh lấy miếng lụa vá vào. Một người lính gác
thấy có một con bướm hàng ngày bay lượn tới kho bèn tâu lên.
Bấy giờ vào ñời vua Lý Anh Tông. Quan coi kho tâu báo mọi việc lên vua.
Vua sai tìm cách bắt cho ñược con bướm sẽ có thưởng. Khi bướm bay vào một
hồi trống nổi lên, các cơ ñội giăng lưới bủa vây quanh kho và họ tóm ñược anh.
Vua sai giam lại ñể chờ xét xử. Một hôm có tên giặc nhà Tống là Đàm Hữu
Lượng ñem 33 vạn quân kỵ cướp bóc vùng Tuyên - Thái. Quân ñội triều ñình
thất bại. Vua hứa ai trừ ñược giặc sẽ chia cho nửa nước và cho làm quan to.
Nghe tin, Dương Tự Minh xin vua rèn cho mình một cây gươm ñồng và cấp cho
mười hai người lính. Anh lại xin cho một ông quan ñi theo ñể chứng kiến. Vua
sai ñại thần là Anh Vũ ñi theo. Từ xa, Anh Vũ thấy tự nhiên thành lũy giặc bị
phá tan quân giặc chạy trốn, ñầu rụng khắp nơi. Đàm Hữu Lượng cuối cùng bị
bắt sống. Vua gả công chúa Thiều Dung cho anh, phong làm phò mã, cai quản
huyện Phú-lương.
Đoạn sau, truyện còn kể Dương Tự Minh bắt giam Anh Vũ vì tội tư thông với
mẹ vua, lại ñem quân ñi ñánh giặc Biên-hòa Thủy-xá, ñược vua gả thêm cho
công chúa Diêm Bình và ñược phong ñất từ Cao-bằng ñến Lục-ñầu. Về sau khi
Anh Vũ ñược ân xá, hắn rất giận, tâu vua rằng Tự Minh có ngôi ñất quý xin cho
người ñi ñào và chôn vào ñó một cột ñồng ñể yểm. Biết là vua ñã ghét mình, Tự
Minh ñi ñến núi Thạch-long, xã Đông-ñạt rồi hóa
2
.
Đồng bào Tày cũng có truyện Quan Triều giống hệt truyện của ta. Đại khái,
cũng có một anh chàng câu cá nghèo ñược thần cho chiếc áo tàng hình, nhưng ở
1
Theo lời kể của người Thái-nguyên.
2
Theo Thần tích xã Thế-lộc và BEFEO, X, q. 4 (1910).
