923
Hôm vinh quy, cờ quạt chiêng trống và quân gia rầm rộ kéo về quê. Thấy anh
vinh hiển trở về, Văn Lang hết sức mừng rỡ. Trong khi ấy người dì ghẻ nghe tin
ñột ngột không kịp trốn, bèn chui xuống nấp dưới gậm giường. Nhưng vì quá sợ
hãi mụ ñã vỡ mật mà chết, hóa thành con dế
1
.
KHẢO DỊ
Một truyện nhan ñề là Tất suất bi thu (dế sầu mùa thu) của ta cũng nói ñến sự
tích con dế:
Ngày xưa có một người con gái nhan sắc và nết na tên là Nguyệt Diệu. Cô
ñóng cửa kén chồng. Năm hai mươi sáu tuổi, một người học trò hay chữ tên là
Chiếm Khôi tới hỏi làm vợ. Nàng thuận lấy chàng và hai người sống một cuộc
sống êm ñẹp.
Nhưng chỉ ñược một năm thì tự nhiên Chiếm Khôi lăn ra chết, lại chết vào
tháng Tám. Nguyệt Diệu hết sức ñau ñớn, ngày ñêm than khóc rất thảm thiết.
Nàng lủi thủi một mình không chịu chuyện trò cười nói với ai. Sau ba năm hết
tang tiếng khóc vẫn không tắt. Rồi một hôm Nguyệt Diệu tự nhiên hóa dế lại
càng da diết
2
.
1
Theo lời kể của người Hà-tĩnh (sưu tầm của Mạnh Sào Quan và Nguyễn Văn Nghĩa).
2
Theo Sê-ông (Chéon), BSEI (1890).
