Doanh trai không được sưởi ấm. Những chiếc chăn mỏng và áo khoác của
chúng tôi không thể chống nổi cái lạnh. Một anh chàng khéo tay đã tự chế
ra một chiếc lò sưởi nhỏ. Chúng tôi dùng gỗ lấy từ những công trình bị
trúng bom gần đó để làm củi đốt. Chúng tôi đốt chiếc lò suốt 24 giờ trong
ngày, nhưng trời lạnh tới nỗi điều đó cũng không giúp được gì mấy.
Tôi được phép về thăm gia đình trong hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Khu
vực nhà máy Putilovsky đã bị trúng bom và hai mươi hai người vừa trở
thành vô gia cư tới trú tại căn hộ chúng tôi. Anh Mark của tôi và tôi nấu
súp bằng cách đun chín món rong biển khô. Mẹ chúng tôi thường bỏ món
đó vào nước tắm để giúp tăng cường sức tỉnh táo. Giờ đây chúng tôi dùng
rong biển để đổ đầy dạ dày và dường như chúng khá ngon miệng đối với
chúng tôi.
Trẻ em trong thành phố Leningrad đang được sơ tán. Chỉ còn một con
đường duy nhất để đi từ Leningrad về hậu phương, băng qua Hồ Ladoga.
Tất cả các tuyến đường sắt và đường bộ dẫn tới những vùng đất của ta đều
bị cắt đứt. Phía Nam và phía Đông hiện bị bọn Đức phong tỏa, còn về phía
Bắc là bọn Phần Lan. Ngày hôm qua em trai mẹ tôi, chú Naum, cùng gia
đình của chú đã vượt qua Hồ Ladoga trên một chiếc xà lan.
Hoạt động của máy bay Đức ngày càng leo thang. Bầu trời sáng rực. Viện
Hóa học Ứng dụng và chiếc vòng lượn cho thiếu nhi chơi đang bốc cháy.
Quân ta đã phải rút bỏ Odessa.
Ngày 23 tháng Mười
Một bản thông báo mới của TASS cho biết “đây là ngày thứ năm của những
trận chiến đấu ác liệt tại khu vực Mojaysky, Maloyaroslavsky và
Kalininsky." Quân Đức đang rất gần Matskva. Tướng Zhukov đã được chỉ
định làm chỉ huy trưởng của toàn thể mặt trận chống Đức. Một bức thư nữa
của tôi gửi cho cha đã bị trả về. Tôi rất lo, “Không biết chuyện gì đã xảy ra
với cha?” Tôi muốn tin rằng ông đã bị chuyển sang một sư đoàn khác.
