NGƯỜI KHỞI NGHĨA - Trang 263

[32]

Egérie, theo truyền thuyết La-mã, là nàng tiên thường được vua Numa

hỏi ý kiến vì khôn ngoan.

[33]

Pilhès: đảng viên đảng Blăngki.

[34]

Badingnet tức Napôlêông III.

[35]

Prudhomme: nhân vật điển hình cho giai cấp tư sản, do nhà biếm họa

Henri Monnier sáng tạo.

[36]

Vabre, trung tá Dân vệ, sau Tuần lễ đẫm máu làm chánh án tòa án đặc

biệt Santơlê, đã tuyên đọc ba nghìn án tử hình.

[37]

- Trên đoạn này viết: “Chính trị, chiến lược, hành chính ngày mùng 4

tháng Chín, tiếp theo Đế - chế đã hỏng rồi…”. Như vậy Công xã tuyệt
nhiên không có ảo tưởng gì về cái gọi là Chính phủ Quốc phòng.

[38]

Tiểu đoàn 106 do Thôx chỉ huy đã cứu thoát Chính phủ lâm thời trong vụ

31 tháng mười 1870.

[39]

Noël và Chapsal là hai nhà soạn ngữ pháp đương thời.

[40]

Mũ đỏ thời kỳ Cách mạng 1789.

[41]

Tức Mara (Marat)

[42]

Tức Rôbexpie (Robespierre)

[43]

Xixte-Quinh: một giáo hoàng, ở thế kỷ 15, tích cực hoạt động cải cách

trong tôn giáo.

[44]

Golgotha: ngọn núi trên đó Jexu bị đóng vào thập ác.

[45]

Langevin, ủy viên Công xã quận Vaugirard, đã phải trốn sang Đức, sang

Anh, khi Công xã Pari bị thất bại.

[46]

Lisbone, ủy viên Ủy ban Trung ương, chỉ huy dũng cảm các chiến sĩ

Công xã ở chiến lũy chữ Thập đỏ và phố Vavin trong suốt Tuần lễ đẫm
máu, sau bị bắt và bị đầy ở Tân Đảo.

[47]

Baudin,

đại biểu nhân dân ở

Quốc

hội 1849,

bị

giết trên rào

chướng

ngại

Pari

ngày 3-12-1851.

[48]

Cambronne, tướng Pháp chỉ huy ở trận Oateclô (1815) đến phút cuối

cùng, đã trả lời địch bằng câu nổi tiếng: “Vệ binh chết chứ không hàng!