* Cao sơn lưu thuỷ gắn liền với một giai thoại về mối giao tình tri âm tri
kỉ giữa Bá Nha và Chung Tử Kỳ. Ngay từ thời Xuân Thu Chiến Quốc (thế
kỷ 4 tr. CN), Liệt Ngự Khấu, người nước Trịnh, trong Thang vấn, sách Liệt
Tử chép: “Bá Nha chơi đàn tuyệt hay, Chung Tử Kỳ nghe đàn càng giỏi. Bá
Nha chơi đàn, chí tại núi cao, Chung Tử Kỳ nói: “Hay thay! Vời vợi tựa
Thái sơn”. Chí để nơi dòng nước chảy, Chung Tử Kỳ nói: “Hay thay! mênh
mang như sông nước”. Bất luận là chí tại cao sơn hay chí nơi lưu thuỷ, Bá
Nha trong mỗi khúc nhạc đều biểu hiện chủ đề hoặc tư tưởng của mình,
nhờ đó Chung Tử Kỳ có thể lĩnh hội được ý tứ trong khúc nhạc đó. Nghe
nhạc vốn dĩ là cảm cái ý tứ mà người chơi gửi gắm, đạo lý này vốn dĩ đã có
từ ngàn xưa. Cầm phổ sớm nhất của nhạc khúc này được ghi trong Thần kỳ
bí phổ, giải thích về nhạc khúc này sách viết: “Cao sơn lưu thuỷ ban đầu
chỉ có một đoạn, đến đời Đường nó được phân thành hai khúc nhạc giống
nhau, không phân đoạn, đến đời Tống người ta mới phân Cao sơn thành 4
đoạn, lưu thuỷ thành 8 đoạn”.
Về sau khi Tử Kỳ lâm bệnh chết, Bá Nha chỉ gẩy đàn thêm một lần duy
nhất trước mộ người tri âm rồi đập đàn vào tảng đá, không bao giờ cầm đến
cây đàn nữa.
Link zing: Cao sơn lưu thủy
Vân Khinh khoanh chân ngồi sau bàn, lấy Phượng Ngâm Tiêu Vĩ mang
theo bên hông ra, đặt lên trên chiếc bàn dài, mười ngón lướt qua trên mặt
đàn, tiếng đàn nhẹ nhàng u tĩnh, như nước chảy trên khe núi cao, bay thẳng
xuống chân núi.
Cổ khúc Cao Sơn Lưu Thủy, ý cảnh văn hoa, trong vắt mà kỳ ảo từ ngón
đàn của Vân Khinh tấu ra, làm cho người ta như đang giữa chốn thế ngoại
đào nguyên với tiếng chim hót, suối reo, với hương hoa phảng phất.
Mùi thơm nhẹ nhàng của những bông hoa dại, lôi kéo những cánh bướm
ong rập rờn lượn bay. Một vùng cỏ non xanh biếc. Một dòng thác lớn từ
trên ngọn núi cao uốn lượn ào ào đổ xuống, rơi thẳng xuống lòng dòng suối
trong veo đẹp đẽ bên dưới. Ngay khi những giọt nước trong suốt vừa chạm
vào mặt nước, các bọt nước li ti bắt đầu bắn tung tóe, một màu trắng xóa
bao phủ khắp nơi, tiếng động ào ào rộn ràng như máng xối. Nào là thanh
