lư. Nhưng không ai biết được. Tối hôm đó hai cổ tay anh giơ ra để đeo
xiềng cũng vững vàng như hai chân khi anh đứng để họ gắn xích vào xiềng
chân. Nhưng khi họ xô anh vào cái cũi và để cửa cũi rơi xuống, hai bàn tay
anh không chịu nghe lời nữa. Chúng tự chuyển động. Không một điều gì có
thể làm chúng dừng lại hay để ý. Chúng không chịu giữ dương vật của anh
trong lúc anh tiểu tiện hay giữ một cái thìa để múc những mảng đậu đóng
cục cho vào miệng. Sự vâng lời thần diệu của chúng đến cùng với cây búa
vào lúc bình minh.
Tất cả bốn mươi sáu người đàn ông thức dậy theo tiếng súng trường. Tất
cả bốn mươi sáu người. Ba tên da trắng đi dọc theo đường hào mở khóa
từng cánh cửa một. Không ai bước qua cửa. Khi cái khóa cuối cùng đã mở,
ba tên da trắng trở lại và nhấc từng cái cửa song lên. Và những người đàn
ông da đen từng người một hiện ra − nhanh chóng và không cần cú thúc
của một cây súng trường nếu họ đã ở đấy hơn một ngày; nhanh chóng và
kèm theo một cú thúc nếu, như Paul D, họ mới đến. Khi tất cả bốn mươi
sáu người đã đứng thành hàng ở trong hào, một phát súng khác ra hiệu cho
họ leo lên mặt đất bên trên, nơi trải dài ba trăm mét dây xích rèn tốt nhất ở
Georgia. Mỗi người cúi xuống và đợi. Người đầu tiên nhặt đầu dây xích và
luồn nó qua vòng xiềng sắt ở chân anh ta. Rồi anh đứng dậy, và bước hơi lê
chân, mang đầu xích đến cho người tù kế tiếp, và người này cũng làm y
như thế. Trong lúc sợi xích được chuyền đi và mỗi người đứng thế vào chỗ
của người kia, hàng người xoay lại, đối diện những cái cũi họ vừa rời khỏi.
Không ai nói gì với ai. Ít nhất là không nói bằng lời. Đôi mắt phải nói thay
lời điều muốn nói: “Giúp tôi sáng hôm nay; mệt lắm,” “Tôi sẽ vượt qua,”
“Người mới,” “Bình tĩnh, bình tĩnh lại.”
Khi họ đã xích vào thành một hàng, họ quỳ xuống. Lúc ấy thường sương
sớm đã biến thành sương mù. Đôi khi sương mờ mịt và nếu lũ chó im lặng
và chỉ thở thôi người ta có thể nghe thấy tiếng chim bồ câu. Quỳ trong
sương mù họ đợi một, hoặc hai, hoặc ba tên gác nổi hứng bất chợt. Hoặc tất
cả bọn chúng cùng muốn. Muốn một tên tù nào đó hoặc không muốn tên
nào hết − hay là tất cả bọn họ.
