VUA HÀM-NGHI XUỐNG CHIẾU CẦN-
VƯƠNG
VUA Hàm-Nghi dùng Ấu-sơn làm đại-doanh. Ngoài việc
thôi-thúc các võ quan thao-luyện quân-sĩ và tu-bổ thành-trì,
Tôn-thất-Thuyết sai thảo tờ chiếu cần vương, lấy chữ vua
Hàm-Nghi phê chuẩn và gửi đi các tỉnh.
Chiếu đề ngày 11 tháng Tám năm Hàm-Nghi thứ nhất.
Lòng chiếu như sau này :
« Nước Nam ta ký hiệp ước với nước Pháp kể đã có tới
mấy chục năm. Thoạt tiên ta nhường cho Pháp ba tỉnh Nam-
kỳ. Hai năm sau, còn ba tỉnh nữa họ lại lấy nốt. Nhưng họ
vẫn chưa được thỏa-mãn, họ cho miếng đất ấy là nhỏ mọn,
không thấm vào đâu. Dùng mưu mẹo, họ lập Lãnh-sự ở Huế
và Bắc-kỳ, bắt buộc ta phải ký hiệp-ước mới, rồi thêm, bớt,
xóa bỏ không biết bao nhiêu lần. Họ quả quyết xâm-lược xứ
Bắc-kỳ để thu lấy những mối lợi mà ông cha ta để lại. Nhân
lúc nước ta đang có tang đức Dực-Tôn Anh Hoàng-đế (Tự-
Đức), quân Pháp kéo vào cướp cửa Thuận-an và đốt cháy ấn-
tín của nước Tàu phong cho vua ta. Họ ép uổng ta phải cho
họ đóng quân trong Hoàng-thành và nhường chỗ cho họ dàn
bày súng ống. Sự hiếp bức đó dù kiên nhẫn đến thế nào ta
cũng không thể chịu được.
« Tháng Năm năm nay, quân Pháp ước hơn vạn người bắt
ép ta phải nhường lại Hoàng-thành. Họ bắt vua trị dân theo
như luật pháp của riêng họ. Vì những cớ ấy, Hội đồng Cơ-mật
